Viscometer worden gebruikt voor het eenvoudig en snel meten van vloeistoffen om hun viscositeit te bepalen. Daarbij moet echter worden meegenomen dat dit alleen lukt bij minder viskeuze vloeistoffen. Taai-vloeibare pasta's en andere stoffen met een hoge viscositeit zijn niet geschikt voor meting met een viscometer. De opbouw van een viscometer is volgens een DIN genormeerd en daardoor altijd gelijk. Hij bestaat uit een cilindervormig hol lichaam dat in de meeste gevallen eindigt in een verwisselbare spuitmond. De openingen van de spuitmonden vallen, net als de beker, onder een betreffende DIN-norm.

Een meting wordt als volgt uitgevoerd. Eerst houdt men de spuitmond van onderen dicht en vult men de te meten stof erin. Daarbij moet erop worden gelet dat de beker tot bovenaan gevuld is. Een overloopgoot voorkomt dat de meting door langs de zijkanten weglopende vloeistof wordt verstoord. Daarna wordt de glasplaat over de rand van de beker geschoven om overtollig materiaal te verwijderen. Nu kunt u de spuitmond weer openen. Door de daarbij ontstane onderdruk blijft het materiaal in de beker. Als u de glasplaat nu horizontaal van de beker trekt, moet u de stopwatch starten. Zodra de aflopende straal voor de eerste keer onderbroken wordt, moet u de tijd stoppen en noteren.

Bij gebruik van een viscometer is het bijzonder belangrijk dat deze na elke meting grondig wordt gereinigd, omdat resten in de spuitmond en in de beker de volgende resultaten kunnen verstoren. Ook diepe of vele krassen in de beker kunnen tot meetonzekerheden in het resultaat leiden, omdat het afgesleten materiaal het volume van de beker verandert en daardoor niet langer aan de opgegeven DIN-norm voldoet.