Kalibratieservice

De PCE-kalibratieservice beschikt over een kwaliteitsmanagementsysteem dat is gecertificeerd volgens DIN EN ISO 9001:2015. De kalibraties worden uitgevoerd als fabriekskalibraties, in de markt vaak ISO-kalibraties genoemd, volgens interne, kwaliteit geborgde procedures met meet- en testmiddelen die herleidbaar zijn tot nationale en internationale standaarden.

Wanneer uw bedrijf een fabriekskalibratie (in de omgangstaal ook wel ISO-kalibratie genoemd) of een ISO 17025 - kalibratie (bij een door DAkkS geaccrediteerd laboratorium ook wel DAkkS-kalibratie genoemd) nodig heeft om te voldoen aan de richtlijnen voor meetmiddelenbeheer volgens DIN EN ISO 9001:2015, is deze, indien niet standaard inbegrepen, optioneel via ons kalibratielaboratorium verkrijgbaar. Aanvragen kunnen te allen tijde worden gestuurd naar .

Een kalibratie is in de meettechniek een proces waarbij de afwijking van een meetapparaat (het te kalibreren instrument) ten opzichte van een referentieapparaat of referentiestandaard wordt vastgesteld en gedocumenteerd. Het belangrijkste doel is het bepalen van de meetnauwkeurigheid onder reproduceerbare en gedefinieerde omstandigheden. Eenvoudig gezegd voert een kalibratielaboratorium tijdens een kalibratie een vergelijking uit tussen de gewenste en de gemeten waarde. Vervolgens stelt het kalibratielaboratorium een kalibratiecertificaat op.

In dit kalibratiecertificaat worden bijvoorbeeld gegevens vastgelegd over het kalibratieobject (het te kalibreren instrument), de kalibratiereferentie (referentiestandaard), de datum van de kalibratie, de gecontroleerde meetpunten en de omgevingscondities. Bij een ingangskalibratie (as found) wordt geen blijvende wijziging aan het meetapparaat of de meetresultaten aangebracht. Een kalibratie documenteert altijd de toestand op het moment van de controle. De natuurlijke veroudering en slijtage van het meetapparaat hebben op langere termijn altijd invloed op de meetwaarden. Ook door de gebruiker uitgevoerde justeringen kunnen de tijdens de kalibratie vastgestelde resultaten beïnvloeden. In de industrie wordt daarom vaak een jaarlijks kalibratie-interval aangehouden.

Een kalibratie is, zoals eerder vermeld, altijd een vergelijking tussen de gewenste en de gemeten waarde. De gewenste waarde mag echter niet als één vast punt worden beschouwd. Zowel de waarde van de referentie als het kalibratieobject / te kalibreren instrument, de omgevingscondities, de personen, de meetopstelling en de meetmethode van de kalibratie zijn onderhevig aan een bepaalde variatie of onzekerheid. Deze onzekerheid van de kalibratie wordt meetonzekerheid genoemd. Anders gezegd: iedere meting is een schatting. De meetonzekerheid geeft aan binnen welke bandbreedte de schatting van de kalibratie zich kan bevinden.

Zoals al meerdere keren vermeld, betekent kalibreren door een kalibratielaboratorium: vergelijken. Als we bij deze analogie blijven, is de herleidbaarheid de vergelijkingsketen. Dit betekent dat de gebruikte referentie via één of meer stappen is vergeleken met een andere, nog nauwkeurigere referentie, totdat uiteindelijk aan het begin van de keten de nationale standaard of een vergelijkbare standaard als vergelijkingsobject dient.

Een kalibratie omvat de nauwkeurige definitie en werkwijze van het uitgevoerde meetproces, de opsomming van de gebruikte standaarden respectievelijk referenties, de documentatie van de omgevingscondities in het kalibratielaboratorium, de datum en de naam en handtekening van de technicus die de kalibratie uitvoert. Al deze informatie wordt voor elke kalibratie door de kalibratieservice op het kalibratiecertificaat gedocumenteerd. Dankzij deze gegevens is het mogelijk een kalibratie te reconstrueren en in het kalibratielaboratorium te herhalen.

Een kalibratie kan geen uitspraak doen over mogelijke waarden en afwijkingen in het verleden of in de toekomst. Een kalibratie kan alleen een uitspraak doen over de meetwaarden op het aangegeven tijdstip en onder de gedocumenteerde omgevingscondities. Daarnaast omvat een kalibratie geen afregeling of justering. Een justering is uiteraard binnen de kalibratieservice mogelijk. Dit betekent echter een blijvende aanpassing van het meetapparaat en moet daarom vooraf met de klant worden afgestemd. Het is aan te bevelen om vóór de justering eerst een kalibratie uit te voeren om de oorspronkelijke meetafwijking vast te leggen (as found) en na de justering opnieuw te kalibreren om de uiteindelijke meetprestatie te controleren en vast te leggen (as left). Het behoort evenmin tot de taak van de kalibratieservice of van een kalibratie om een beoordeling van de specificatiecontrole op te stellen.

Hoewel in het kalibratiecertificaat vaak een relatie met de specificaties van de fabrikant wordt gelegd, vervangt dit niet de beoordeling door de verantwoordelijke voor de meetmiddelen of het meetapparaat zonder bezwaar voor de beoogde meettaak kan worden gebruikt. Afhankelijk van het meetapparaat en de meettaak kan enerzijds blijken dat een apparaat dat na kalibratie niet aan de fabrieksspecificaties voldoet, toch geschikt is voor de meettaak. Anderzijds kan een apparaat dat binnen de fabrieksspecificaties ligt, voor de betreffende meettaak toch ongeschikt zijn. Daarom is het belangrijk om vóór de kalibratie te weten welke meetpunten van groot belang zijn, zodat deze kunnen worden gekalibreerd en door het kalibratielaboratorium op het kalibratiecertificaat kunnen worden gedocumenteerd.

In iedere gebruiksaanwijzing respectievelijk ieder gegevensblad van meetapparatuur staan verplichte gegevens over de specificaties van het apparaat. Waarom zou een meetapparaat dan door middel van een kalibratie in een kalibratielaboratorium moeten worden gecontroleerd? Enerzijds geeft de fabrikant alleen een algemene afwijking op, waardoor de exacte afwijking op relevante meetpunten soms slechts globaal bekend is. Anderzijds hebben de gegevens van de fabrikant alleen betrekking op de toestand bij levering. Elk meetapparaat is onderhevig aan drift, afhankelijk van gebruiksduur en omgevingscondities. Alleen door regelmatige kalibratie in het kalibratielaboratorium kan worden vastgesteld of een meetapparaat nog aan de vereiste parameters voldoet. Metingen vormen een essentieel onderdeel van productie en fabricage. Bedrijven die volgens DIN EN ISO 9001 zijn gecertificeerd, moeten ervoor zorgen dat meetmiddelen die van invloed zijn op de geldigheid van meetresultaten op passende wijze worden beheerd. Wanneer binnen het meetmiddelenbeheer kalibratie vereist is, kan deze met vastgestelde intervallen door een geschikt kalibratielaboratorium worden uitgevoerd om de meetkundige herleidbaarheid en betrouwbaarheid van de meetresultaten te waarborgen.

In sommige gevallen kunnen wet- en regelgeving, normen, richtlijnen of sectorspecifieke voorschriften bepaalde kalibratie- of controle-intervallen voorschrijven. In de meeste gevallen valt dit echter uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van de gebruiker van het meetmiddel. Alleen de gebruiker, en niet het kalibratielaboratorium, kent immers alle technische en economische factoren. Tot de technische factoren behoren het meetprincipe, de gebruiksomstandigheden, de eisen aan het meetmiddel, historische trendgegevens, de gebruiksfrequentie en de relevantie respectievelijk de relatie met de kwaliteit van het eindproduct. Tot de economische factoren behoren mogelijke kosten van een terugroepactie, de kalibratiekosten van het kalibratielaboratorium respectievelijk de kalibratieservice en de kosten van de uitvaltijd tijdens de kalibratie.

In de praktijk wordt op basis van deze factoren een compromis gekozen tussen veiligheid en de kosten van kalibraties door een kalibratielaboratorium. De gebruiker van een meetmiddel moet zich er bij het vaststellen van het interval van bewust zijn dat hij bij onbevredigende kalibratieresultaten alle metingen sinds de vorige kalibratie ter discussie moet stellen en de bijbehorende consequenties moet aanvaarden. Wanneer een meetapparaat buiten gebruik wordt gesteld, kan het zinvol zijn om vóór de definitieve uitfasering nog een laatste kalibratie uit te voeren. Hiermee kan worden vastgesteld of het apparaat op dat moment nog binnen de vastgestelde toleranties functioneert. De resultaten van deze eindkalibratie kunnen worden gebruikt om de betrouwbaarheid van de metingen sinds de vorige kalibratie te beoordelen en eventuele afwijkingen tijdig te signaleren.

De vraag of een meetapparaat kan worden gekalibreerd is relatief eenvoudig te beantwoorden. Ieder meetapparaat kan in een kalibratielaboratorium aan een kalibratie worden onderworpen en is daarmee in beginsel kalibreerbaar. De term kalibreerbaar wordt vaak verward met justeerbaar. Niet alle apparaten beschikken over een justeerfunctie, die helaas vaak als kalibratie of “calibration” wordt aangeduid. Er is echter een kleine uitzondering, namelijk wanneer een apparaat door zijn constructie en functie niet in staat is een deugdelijke meting uit te voeren.