158.915,00 TL
KDV ve Kargo ücreti hariç
Bir aracın ağırlığını aks bazında ölçen kantara Aks Kantarı denir. Aks yükü, Karayolu Trafik Yönetmeliği'ndeki araçların teknik şartlarına ilişkin düzenlemelerde, bir aksın veya aks grubunun tekerlekleri tarafından yola aktarılan yük olarak tanımlanmaktadır. Araç ruhsatında veya tescil belgesinde belirtilen ya da ilgili mevzuatta belirlenen izin verilen aks yükü ve izin verilen toplam araç ağırlığı değerleri, trafik güvenliği açısından kesinlikle aşılmamalıdır.
Aşırı yüklü araçların neden olabileceği kazaları önlemeye yönelik bu sınırlamaların yanı sıra, bazı yol kesimlerinde ve özellikle köprü yapılarında, bu yapıların zarar görmesini önlemek amacıyla araç ağırlıklarına ilişkin kısıtlamalar da bulunmaktadır. Kamyonların boyut ve ağırlıklarına ilişkin yapılan bir düzenlemeyle değiştirilmiş ve kamyonların ağırlık kontrollerini daha sık gerçekleştirmeleri öngörülmüştür. Bunun amacı, aşırı yükleme nedeniyle kazalar veya yol hasarları meydana gelmeden önce ağırlık sınırı ihlallerinin tespit edilmesini sağlamaktır. Ayrıca, daha sık gerçekleştirilen kontroller sayesinde yük taşımacılığında kamyonların aşırı yüklenmesinden kaynaklanan haksız rekabetin de önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Ancak araçlar yalnızca trafik güvenliği amacıyla değil, taşınan yükün ağırlığını belirlemek için de tartılır. Aks Kantarı, doğru şekilde kullanıldığında, ayrı ayrı ve ardışık olarak ölçülen aks ağırlıklarının toplamından aracın toplam ağırlığının belirlenmesini de sağlar. Toplam ağırlığın belirlenmesinde Aks Kantarının diğer araç kantarlarına göre önemli avantajlarından biri, kurulum için az yer gerektirmesidir. Bir diğer avantajı ise kantarın, tartılacak araçların aks sayısından ve akslar arasındaki mesafelerden bağımsız olarak kullanılabilmesidir.
Toplam yükün tek seferde tartılması için geniş yüzeyli bir kantar yerine Aks Kantarı kullanılması, özellikle farklı araç tipleri için hem aks yükünün hem de toplam ağırlığın belirlenmesinin gerektiği durumlarda önerilmektedir. Güvenilir tartım sonuçları elde edilebilmesi için Aks Kantarının, tartım sırasında aracın tüm tekerleklerinin neredeyse aynı yükseklikte bulunacağı şekilde monte edilmesine dikkat edilmelidir. Bu yükseklik eşitliği, tartım platformlarının zemine gömülmesi, çok alçak tartım platformlarının tercih edilmesi veya araç boyunca yüksekliğin dengeleme platformları kullanılarak ayarlanmasıyla sağlanabilir.
Araçların aks bazında tartılmasını sağlayan kantarlar mobil veya sabit olarak kullanılabilir. Genellikle gösterge ve kontrol ünitesi ayrı bir cihaz üzerinde bulunur ve tartım platformuna kablo veya kablosuz bağlantı üzerinden bağlanır. Sabit bir konuma kurulan Aks Kantarı çoğunlukla zemine gömülü olarak monte edilir. Mobil modeller ise genellikle yeterli taşıma kapasitesine sahip, kuru ve düz bir zemine yerleştirilerek kullanılır. Mobil Aks Kantarı çoğu zaman, aracın iz genişliğine uygun şekilde konumlandırılması gereken iki ayrı tartım platformundan oluşur. Ağırlığın tekerlek bazında ayrı ayrı ölçüldüğü bu yapı, aracın sağ ve sol tarafındaki yük dağılımının ayrı ayrı değerlendirilmesine olanak tanır. Bu nedenle mobil veya sabit bir sistem arasında seçim yapılırken, aks yükünün yanı sıra yükün aracın sağ ve sol tarafına eşit şekilde dağılıp dağılmadığının belirlenmesinin gerekli olup olmadığı da dikkate alınmalıdır.
Bir Aks Kantarının taşıma kapasitesi, birkaç yüz kilogramdan birkaç bin kilograma kadar değişebilir. Öncelikle tartılacak araçlarda ihtiyaç duyulan maksimum ağırlığın ne kadar olması gerektiği belirlenmelidir. Kantarın çözünürlüğü de maksimum tartım kapasitesine bağlı olarak değişir. Örneğin 10.000 kg aks yükünün standart bir Aks Kantarı ile gram hassasiyetinde ölçülmesi mümkün değildir. Ancak bu hassasiyet çoğu uygulama için de gerekli değildir. 10.000 kg veya 12.500 kg taşıma kapasiteli Aks Kantarlarında 5 kg standart çözünürlük, çoğu uygulama için yeterli olacaktır. Daha yüksek ağırlıklarda dahi daha hassas ölçüm yapılması gerekiyorsa, yüksek çözünürlüklü bir model tercih edilmelidir. Bu tür modeller, 10.000 kg'a kadar olan yükleri 0,5 kg'lık adımlarla gösterebilir.
Aks Kantarı için kullanılan tartım platformları farklı tasarımlarda sunulmaktadır. Hem tekli platformlarda hem de tekerleklerin ayrı ayrı tartılması için kullanılan iki platformlu sistemlerde, platform yüzeyi ve yüksekliği açısından farklı ölçüler bulunmaktadır. Zemine gömülü olarak monte edilen sabit kantarlarda tartım platformunun yüksekliği sonradan büyük ölçüde önemini yitirirken, zeminin üzerine yerleştirilen mobil kantarlarda platform yüksekliği tartım sonuçlarının doğruluğu açısından önemlidir. Tartım platformlarının yüzey ölçüleri belirlenirken aracın lastiklerinin konumu ve boyutları dikkate alınmalıdır. Çift olarak kullanılan tekerlek yükü platformlarında yaygın ölçüler 400 x 300 mm ile 900 x 700 mm arasında değişmektedir. Tarım ve sanayi alanlarında sabit montaj için ise 800 x 1.200 mm ölçülerindeki platformlar da kullanılmaktadır. Mobil platformlar, yapıları veya ek elemanları sayesinde araçların platform üzerine kolay ve mümkün olduğunca sarsıntısız şekilde çıkmasını sağlamalıdır. Tartım platformunun gösterge ve kontrol ünitesiyle bağlantısı kablosuz veya kablolu olarak gerçekleştirilebilir. Tartım platformları genellikle -10 °C ile +40 °C arasındaki sıcaklıklarda dış ortamda kullanıma uygun olarak tasarlanır ve neme ve yabancı maddelere karşı yüksek koruma sınıfına sahiptir.
Gösterge cihazı, diğer adıyla tartım indikatörü, kullanım kolaylığını ve tartım verilerinin daha sonraki işlemlerde nasıl kullanılabileceğini belirleyen önemli bir bileşendir. Birçok tartım platformu farklı gösterge cihazlarına bağlanabilir. Böylece tartım platformu ve gösterge cihazı seçilerek Aks Kantarı, kullanıcının özel ihtiyaçlarına ve uygulama gereksinimlerine uygun şekilde yapılandırılabilir.
Seçim sürecinin başlangıcında verilmesi gereken önemli kararlardan biri, tartım platformu ile gösterge ve kontrol ünitesinin kablolu mu yoksa kablosuz mu bağlanacağıdır. Bu karar verildikten sonra, tartım indikatörünün hangi özelliklere sahip olması gerektiği belirlenmelidir. Kullanım kolaylığı, cihaz yazılımı ve mevcut bağlantı arayüzleri açısından çok sayıda seçenek bulunmaktadır. Bazı gösterge cihazlarında veri aktarımı ve ek cihazların bağlanması için standart olarak çeşitli arayüzler bulunurken, bazı modeller bu arayüzlerle sonradan donatılabilir. Örneğin USB, WLAN, Bluetooth, Ethernet veya RS485 arayüzleri kullanılabilir. Bunun yanı sıra 0/4–20 mA veya 0–10 V analog çıkışlar da mevcuttur.
Farklı noktalarda ve değişken çalışma koşullarında kullanılmak üzere, tartım sonuçlarının anında yazdırılmasını sağlayan akülü gösterge cihazları da bulunmaktadır. Bu sistemlerde gösterge cihazı ve fiş yazıcısı, sağlam bir taşıma çantası içerisinde birlikte muhafaza edilir. Ölçülen ağırlıklar, tartım işleminin hemen ardından yazıcı üzerinden doğrudan çıktı olarak alınabilir. Yazdırılan belgenin içeriği ve biçimi, işletmenin ihtiyaçlarına göre uyarlanabilir. Fiş üzerinde barkod, 4 adede kadar başlık satırı, fiş numarası, tartım numarası, tekerlek ağırlığı, aks ağırlığı, aracın toplam ağırlığı veya birden fazla aracın tartım sonuçlarının toplamı gibi bilgiler yazdırılabilir.
Aks Kantarı, tartılacak aracın tüm akslarının tek bir tartım işleminde ölçülebilmesini sağlayacak şekilde genişletilebiliyorsa, sistem toplam ağırlık ve kısmi ağırlıkların yasal olarak doğrulanmasına uygun hale getirilebilir. Tek bir geniş tartım platformuna sahip büyük araç kantarlarının aksine, aynı anda birden fazla aksın tartıldığı bu sistemler, aracın toplam ağırlığının yanı sıra tek tek aksların ağırlığını da belirleme imkânı sunar. Her bir tekerleğin aynı anda tartıldığı araç tartım sistemlerinde ise daha ayrıntılı değerlendirmeler yapılabilir. Tek tek tekerlek yükleri ve bunların toplamlarının yanı sıra ağırlık merkezi ve yük dağılımı da belirlenebilir. Aracın tamamını tek bir işlemde tartabilen, birden fazla platforma sahip bir Aks Kantarı, uygun şekilde tasarlandığında yasal metroloji kapsamında zorunlu doğrulamaya tabi tartım işlemlerinde de kullanılabilir. Bu tür yasal kullanıma uygun kantarlar, kullanılacağı yerin yerçekimi değerine göre ayarlanır ve ya önceden doğrulanmış olarak teslim edilir ya da daha sonra yapılacak doğrulama işlemi için gerekli özel işaretleme ve belgelerle birlikte sunulur.