Waga z Legalizacją / Legalizowana

Waga z legalizacją / legalizowana - informacje dotyczące oceny i weryfikacji zgodności

W zasadzie każda waga wzorcowana i każda waga, która została odpowiednio oceniona pod kątem zgodności, może być określana jako waga, która może legalizowana. Waga legalizowana jest oznakowana jedną lub kilkoma plombami legalizacyjnymi lub znakiem CE i zieloną naklejką techniki pomiarowej. Zielona nalepka metrologiczna i znak CE są nierozerwalnie związane ze wskazaniem zgodności wagi z zasadniczymi wymaganiami Dyrektywy 90/384/EWG w momencie wprowadzenia wagi do obrotu. Wagi nowe wprowadzone do obrotu przez producenta z deklaracją zgodności zgodnie z postanowieniami Dyrektywy Europejskiej RL 2014/32/UE (Dyrektywa w sprawie przyrządów pomiarowych) lub RL 2014/31/UE (Dyrektywa w sprawie wag nieautomatycznych) lub oparte na nich przepisy krajowe uważa się za skalibrowane.

Ocena zgodności wagi w zasadzie zastępuje wcześniejszą legalizację wstępną. Wybrana przez producenta jednostka oceniająca zgodność potwierdza zgodność wagi lub typu wagi z obowiązującymi przepisami prawa poprzez wystawienie certyfikatu zgodności. Następnie producent przyrządu pomiarowego sporządza pisemną deklarację zgodności ocenianej wagi lub poszczególnych wag ocenianego typu wagi. Szczegółowe informacje na temat europejskich regulacji w zakresie metrologii prawnej można znaleźć na stronie internetowej WELMEC.

Oczywiście waga z legalizacją / legalizowana – niezależnie od tego, czy są to wagi dźwigowe, samochodowe, platformowe czy analityczne – muszą być w stanie pomieścić ważony towar w zależności od jego wielkości i stanu oraz być odpowiednie dla odpowiedniego zakresu ważenia i warunków użytkowania.

W przypadku konieczności stosowania wagi z kategorii waga z legalizacją / legalizowana do zwykłych kryteriów wyboru dodaje się:

- klasę dokładności MI, M II, M III lub M IV,
- wartość legalizacyjną „e” w gramach,
- obciążenie minimalne.

Cztery klasy dokładności wag legalizowanych są określone w Dyrektywie UE 2014/31.
Klasy dokładności różnią się wartością legalizacyjną „e”, która w wagach legalizowanych wskazuje przyrosty wskazania podziałki zamiast działki „d”, liczbą możliwych wartości wskazań jako wielokrotność wartości legalizacyjnej oraz minimalne obciążenie, od którego waga może być używana jako waga legalizowana.

Oto tabela oparta na Tabeli 1 z Załącznika 1 do Dyrektywy 2014/31/UE pokazująca rozróżnienia klas dokładności:

Jak widać w tabeli, legalizowana waga klasy dokładności M III może mieć taką samą wartość legalizacyjną 0,1 grama, jak legalizowana waga klasy dokładności M II. Jednak waga precyzyjna ma wtedy zwykle wyższą minimalną masę i wyższą liczbę możliwych odważników Wartości mierzone przez większy zakres ważenia. Najmniejsza możliwa wartość kalibracji to 0,001 g. Bardziej szczegółowe gradacje masy mogą być wyświetlane na tak zwanych pomocniczych urządzeniach wyświetlających, np. jako wyraźnie określone dodatkowe miejsce dziesiętne.

Waga legalizowana nie może być używana w obszarze podlegającym legalizacji do ważenia ilości poniżej wagi minimalnej. Dotyczy to również ważenia różnicowego i ważenia netto. Skalibrowana waga klasy M III ma minimalne obciążenie dwudziestokrotności wartości kalibracyjnej. Przy wartości kalibracji 0,1 g oznacza to minimalne obciążenie 2 g, ale przy wartości kalibracji 5 g oznacza to już minimalne obciążenie 100 g. Jeśli wyniki ważenia poniżej obciążenia minimalnego są używane w obszarze podlegającym kalibracji , jest to naruszenie ustawy o pomiarach i wzorcowaniu. Aby użytkownik mógł w każdej chwili mieć pewność, czy zamierzona ilość jest dopuszczalna dla aktualnie używanej skalibrowanej wagi, minimalne i maksymalne obciążenia są częścią obowiązkowych informacji na tabliczce znamionowej.

Oprócz zakresu ważenia, decydującą rolę w pracochłonności testowania, a tym samym kosztach rekalibracji po upływie okresu wzorcowania, odgrywa klasa dokładności wagi.

Na terenie Unii Europejskiej istnieją obszary zastosowań, w których stosowanie wag z oznaczeniem CE lub legalizacją jest obowiązkowe. Zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy 90/384/EWG obejmują one:

Określenie masy w obrocie towarami, których koszt jest wprost proporcjonalny do wagi lub masy towaru. Określenie masy do naliczenia ceł, taryf, dodatków, kar, opłat, odszkodowań itp. Opłata nie musi być wprost proporcjonalna do masy, ale wartość masy musi w decydujący sposób determinować koszty, np. w urzędach pocztowych, pralniach do ustalania opłat za przewóz lub do ustalania opłat za odpady.

Ustalanie masy do stosowania przepisów prawa oraz sporządzanie ekspertyz dla potrzeb orzecznictwa. Obejmuje to korzystanie z wag przez osoby, które nie są ekspertami w dziedzinie techniki pomiarowej, ale których ekspertyzy opierają się na wynikach ważenia. Wagi używane do tego samego celu przez ekspertów laboratoryjnych nie są objęte niniejszym artykułem, pod warunkiem że laboratoria te odpowiednio konserwują, wzorcują i adiustują swoje wagi. Wyznaczanie masy w praktyce lekarskiej przy ważeniu pacjentów do celów nadzoru lekarskiego, badania i leczenia. Przykładami są wagi osobiste w szpitalach i ośrodkach zdrowia stosowane do celów medycznych, w tym np. ustalania diet.

Oznaczanie masy do sporządzania leków w aptekach na podstawie recepty lekarskiej oraz oznaczanie masy w analizach w laboratoriach medycznych i farmaceutycznych. Laboratoria medyczne wykonują analizy na zlecenie lekarza. Laboratoria farmaceutyczne to laboratoria badawcze producentów leków (kontrola masy końcowej, kontrola składu, analiza grawimetryczna i ilościowa leków).Ustalanie ceny według masy przy sprzedaży bezpośredniej w punktach otwartych oraz przy produkcji opakowań jednostkowych. Pierwszy przypadek dotyczy wykorzystania wag do kalkulacji cen, w szczególności kontrwag do kalkulacji cen, a drugi – wykorzystania wag do produkcji wcześniej zważonych, nieokreślonych z góry ilości.

Załącznik I pkt 4 dyrektywy 76/211/EWG w sprawie napełniania niektórych produktów wagowo lub objętościowo w opakowaniach jednostkowych stanowi również, że należy stosować wzorcowane wagi lub wzorcowane objętościowe urządzenia pomiarowe:
„Ilość zawarta (lub ilość) zawarta w produkcie w opakowaniu jednostkowym, określana jako rzeczywista ilość, musi być mierzona lub kontrolowana wagowo lub objętościowo na odpowiedzialność podmiotu napełniającego i/lub importera. Pomiar lub kontrolę przeprowadza się za pomocą urzędowo skalibrowanego urządzenia pomiarowego odpowiedniego do zamierzonego celu.

Istnieje obowiązek kalibracji urządzeń pomiarowych stosowanych w handlu detalicznym do ustalania cen towarów. Dotyczy to nie tylko wag, ale także np. urządzeń do pomiaru objętości, gęstości nasypowej i wilgotności. Jeżeli sprzedawana jest żywność nieopakowana, dla której cena jest obliczana poprzez jej wagę, a nie na sztuki, do ważenia należy użyć wagi skalibrowanej. Na targowisku i przy stoisku mięsnym lub serowym sprzedawca zazwyczaj obsługuje wagi kalibrowane. Jednak klient musi mieć możliwość zobaczenia wyświetlanego wyniku podczas całego procesu ważenia. Skalibrowana cyfrowo waga do lad sklepowych ma zatem zwykle dwa wyświetlacze.W niektórych sklepach spożywczych klienci sami ważą wybrane owoce lub warzywa, w tym celu mają do dyspozycji skalkulowaną wagę kalkulującą cenę. Ta skalibrowana waga posiada przyciski wyboru różnych rodzajów owoców i warzyw i natychmiast oblicza odpowiednią cenę końcową na podstawie zapisanych cen artykułów oraz drukuje etykietę z tekstem i kodem kreskowym. W innych sklepach wybrane przez klienta owoce są ważone bezpośrednio przy kasie, ale klient ma możliwość wcześniejszego sprawdzenia ilości na wadze kontrolnej.

Oczywiście wagi stołowe nie są używane przy kupnie lub sprzedaży dużych ilości żywności. W zależności od formy dostawy jako wagi kalibrowane stosowane są wagi podłogowe, wagi dźwigowe lub samochodowe.

W każdym przypadku należy odjąć wagę narzędzi i opakowania potrzebnych do transportu i ważenia. W przypadku wag samochodowych pojazd jest zwykle ważony dwukrotnie, raz z ładunkiem i raz bez. W przypadku wag dźwigowych i podłogowych opakowanie zewnętrzne i nośniki ładunku mogą być rejestrowane i aktywowane jako wartość tary, dzięki czemu do kalkulacji ceny używana jest tylko masa netto.

Waga legalizowana jest również wymagana w przypadku niektórych zastosowań w przemysłowym przetwórstwie żywności. Zastosowania te obejmują np. dozowanie lub sprawdzanie ilości napełnienia gotowych opakowań tego samego typu, pakowanie i etykietowanie porcji mięsa, ryb, serów czy sałatek o tej samej lub różnej gramaturze oraz dodawanie określonych dodatków do receptur. Do ważenia w procesie produkcyjnym często stosuje się modele, w których waga legalizowana może być jak najskuteczniej zintegrowana z procesem. Mogą to być np. wagi platformowe montowane pod pasem startowym. Wagi kontenerowe, które są napełniane lub opróżniane do ustawionej wartości docelowej, wagi do wózków paletowych i wagi dźwigowe można również łatwo zintegrować z przepływami procesów.

Ponieważ żywność szybko się psuje, w sektorze spożywczym na ogół obowiązują wysokie wymagania dotyczące czystości i zgodności ze specyfikacjami dotyczącymi temperatury i wilgotności. Waga legalizowana musi być łatwa do czyszczenia, aby żywność nie była zanieczyszczona obcymi substancjami, zwłaszcza w przypadku żywności nieopakowanej. Dlatego niektóre wagi są szczególnie odporne na zachlapanie, gładkie i równe. W przypadku tych typów powierzchnie, które mają kontakt z żywnością, można łatwo czyścić wodą i roztworami czyszczącymi. Jeśli używana jest waga legalizowana, której nie można wyczyścić zgodnie z zasadami higieny, żywność nie może mieć z nią bezpośredniego kontaktu. Zamiast tego należy w każdym przypadku zastosować odpowiednie wsporniki lub pojemniki.