7.824,00 TL
KDV ve Kargo ücreti hariç
"Hassas Terazi" terimi, yasal metroloji (ölçü ve tartı mevzuatı) kapsamında en yüksek hassasiyet sınıfını ifade etmez. En yüksek hassasiyet sınıfındaki teraziler mevzuatta analitik teraziler ve ince teraziler olarak tanımlanırken, Hassas Terazi ise Sınıf II doğruluk sınıfında yer alan terazileri ifade eder. Bir terazinin Hassas Terazi olarak sınıflandırılabilmesi için ilgili yasal teknik şartları karşılaması gerekmektedir. Ancak birçok kullanıcı bu teknik sınıflandırmanın farkında değildir. Bu nedenle Hassas Terazi seçimi yapılırken öncelikle kullanım alanında yasal metroloji şartlarının geçerli olup olmadığı değerlendirilmelidir. Örneğin eczanelerde gerçekleştirilen belirli tartım işlemlerinde veya altın ve diğer değerli metallerin alım satımında, mevzuat gereği onaylı (yasal metrolojiye uygun) Hassas Terazi kullanılması zorunludur. Yasal metroloji onayına sahip bir Hassas Terazi, onaysız bir modele göre mutlaka daha yüksek ölçüm doğruluğu sunmaz. Onayın amacı, cihazın ilgili mevzuatta belirtilen doğruluk kriterlerini karşıladığının yetkili kurumlar tarafından resmi olarak doğrulanmasıdır.
Kalibrasyon veya yasal metroloji onayının önemli olmadığı durumlarda, Hassas Terazi genel olarak çok yüksek ölçüm doğruluğu sağlayan bir terazi olarak anlaşılır. Ancak bir ölçüm sonucunun ne kadar "hassas" olduğu kişiden kişiye değişen öznel bir değerlendirmedir. Bir kullanıcı için 1 gram ölçüm doğruluğuna sahip bir Hassas Terazi yeterli olurken, başka bir kullanıcı 0,1 miligram ölçüm doğruluğuna ihtiyaç duyabilir. Bu nedenle yeni bir Hassas Terazi seçerken, yapılacak ölçümler için hangi ölçüm doğruluğunun gerekli olduğunun önceden belirlenmesi büyük önem taşır. Bazı kullanıcılar, bir Hassas Terazinin ölçüm doğruluğunun cihazın çözünürlüğüne (gösterebildiği en küçük ağırlık değeri) eşit olduğunu düşünmektedir. Ancak bu doğru değildir.
Bir Hassas Terazinin teknik özelliklerinde ölçüm doğruluğuna ilişkin ayrı bir bilgi yer almıyorsa, kullanıcı genel bir kural olarak olası ölçüm sapmasını, terazinin çözünürlüğünün en az 3 ila 4 katı olarak değerlendirmelidir. Daha güvenli bir yaklaşım için ise 10 katı esas alınabilir. Örneğin, 0,1 gram çözünürlüğe sahip bir Hassas Terazi kullanıldığında, olası ölçüm sapmasının 0,3 ila 0,4 gram arasında olabileceği dikkate alınmalıdır. Güvenlik katsayısı olarak 10 esas alındığında ise sapma 1 grama kadar ulaşabilir. Bu nedenle, örneğin reçete hazırlama (formülasyon) tartımları gibi uygulamalarda 1 gram ölçüm doğruluğu gerekiyorsa, 0,1 gram çözünürlüğe sahip bir Hassas Terazi tercih edilmelidir.
Maksimum Tartım Kapasitesi: Yasal metroloji onayı gerekliliği ve ihtiyaç duyulan ölçüm doğruluğu belirlendikten sonra, Hassas Terazi seçiminde dikkate alınması gereken bir sonraki önemli kriter maksimum tartım kapasitesidir. Bu noktada, kullanıcının beklentileri teknik imkânlarla sınırlanabilir. Çünkü terazilerde çözünürlük ve ölçüm doğruluğu, her zaman tartım kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir. Maksimum tartım kapasitesi arttıkça, aynı yüksek çözünürlük ve ölçüm doğruluğunu sağlayabilmek için daha fazla bölüntü (ölçüm adımı), daha karmaşık bir tasarım ve daha yüksek hassasiyete sahip bir Hassas Terazi gerekmektedir.
Bu durum hem Hassas Terazinin fiyatına hem de cihazın kurulacağı ortam için gereken şartlara doğrudan yansır. Tartılacak miktarlar arasında çok büyük farklar bulunuyorsa, tek bir Hassas Terazi yerine farklı maksimum tartım kapasitelerine sahip birden fazla terazi kullanılması çoğu zaman daha uygun bir çözüm olacaktır. Ayrıca tartılacak malzemenin özelliklerine bağlı olarak, tartım işlemi sırasında ilave bir tartım kabı kullanılması gerekebilir. Bu durumda, tartım kabının ağırlığı da maksimum tartım kapasitesi hesaplanırken dikkate alınmalıdır.
Yapı Tipleri: İstenen ölçüm doğruluğu ve maksimum tartım kapasitesine sahip teraziler karşılaştırıldığında, bazı uygulamalarda farklı yapı tipleri arasından seçim yapılabilir. En yaygın kullanılan Kompakt Terazilerin yanı sıra, Hassas Terazi, Askılı Terazi veya ayrı göstergeli Platform Terazisi olarak da tasarlanabilmektedir. Bunun yanı sıra, bazı kompakt Hassas Terazi modelleri, cihazın alt kısmına monte edilen bir kanca sayesinde alt tartım (underfloor weighing) yapılmasına da olanak sağlar. Bu özellik, özellikle yoğunluğu belirleme veya asılı durumdaki numunelerin tartılması gibi özel uygulamalarda avantaj sunmaktadır.
Askılı Terazilerde, yalnızca tartılacak yük asılmaz aynı zamanda Hassas Terazi de askıya alınarak kullanılır. Elektronik bileşenlerin kullanılmasının istenmediği veya mümkün olmadığı uygulamalarda ise, Hassas Terazi olarak Mekanik Yaylı Teraziler de tercih edilebilir. Platform tipi Hassas Terazi modelleri ise, ekranın yük hücreleriyle (load cell) aynı gövdede bulunmasının uygun olmadığı uygulamalar için ideal bir çözümdür. Bu tasarım sayesinde gösterge ünitesi, daha iyi korunması veya kullanım kolaylığı sağlanması amacıyla tartım platformundan belirli bir mesafeye yerleştirilebilir ya da duvara monte edilebilir.
Arayüzler: Birçok Hassas Terazi uygulamasında, tartım verilerinin aktarılması, kaydedilmesi ve analiz edilmesi için veri iletişim arayüzlerine ihtiyaç duyulur. Bu amaçla birçok Hassas Terazi modeli standart olarak RS-232 veya USB arayüzü ile donatılmıştır. Bazı modellerde ise isteğe bağlı olarak ilave bir iletişim arayüzü seçilebilir. Hassas Teraziden alınan verilerin doğrudan proses kontrolünde kullanılacağı uygulamalarda, ölçüm değerleri 4...20 mA veya 0...10 V analog çıkış sinyali aracılığıyla bir değerlendirme veya kontrol cihazına aktarılabilir. Bu sayede tartım verileri otomasyon sistemlerine kolayca entegre edilebilir.
Platform Boyutu: Kompakt veya platform tipi Hassas Terazilerde, tartım platformunun boyutu tartılacak malzemelerin ölçülerine uygun olmalıdır. Tartım platformu her zaman merkezden veya mümkün olduğunca eşit şekilde yüklenmelidir. Bu sayede platformun altında bulunan yük hücrelerinin (load cell) tasarım sınırlarının dışında yüklenmesi önlenir ve doğru ölçüm değerlerinin elde edilmesi sağlanır. Sıvılar, tozlar ve küçük parçaların tartımında kullanılacak kapların da tartım platformunun boyutuna uygun seçilmesi gerekmektedir. Böylece hem güvenilir ölçüm sonuçları elde edilir hem de Hassas Terazinin performansı en iyi şekilde korunur.
Ek Fonksiyonlar: Bir Hassas Terazi, farklı uygulamalara yönelik çeşitli ek fonksiyonlarla donatılabilir. En yaygın ek özelliklerden biri, aynı türdeki küçük parçaların miktarını belirlemeyi ve sabit adetlerde paketlenmesini kolaylaştıran parça sayma fonksiyonudur. Daha az yaygın olarak bulunan bir diğer özellik ise yüzde (%) fonksiyonudur. Bu fonksiyon sayesinde tartılan numunenin referans ağırlığa göre yüzde cinsinden sapması hesaplanabilir ve ekranda gösterilebilir. Daha özel uygulamalar için sunulan ek fonksiyonlar arasında ise yoğunluk tayini ve nem tayini bulunmaktadır. Bu özellikler sayesinde Hassas Terazi, standart tartım işlemlerinin yanı sıra laboratuvar ve kalite kontrol uygulamalarında da çok yönlü kullanım imkânı sunar.
Uygun bir Hassas Terazi seçimi için önceden açıklığa kavuşturulması gereken noktaların kısa bir özeti aşağıda yer almaktadır:
Otomatik olmayan terazilere ilişkin yasal düzenlemelerin uyumlaştırılmasına dair 90/384/EWG sayılı AB Direktifi uyarınca, Hassas Terazilerin Avrupa Birliği'nde aşağıdaki kullanım amaçları için kullanılması halinde yasal metroloji onayına (Eichung) sahip olması zorunludur:
Bu liste kapsamlı olmakla birlikte tüm durumları kapsamaz. Hassas Terazi için yasal doğrulama (kalibrasyon/onay) gereklilikleri hakkında daha ayrıntılı bilgi almak veya gerçekten onaylı (eich) bir Hassas Terazi kullanmanız gerekip gerekmediğinden emin değilseniz, bulunduğunuz bölgedeki yetkili metroloji veya ölçüler ve ayarlar kuruluşuna başvurmanız önerilir. Eğer Hassas Terazi için yasal onay gerekiyorsa, bu durum sipariş aşamasında mutlaka belirtilmelidir. Bu durumda yalnızca yasal onaya uygun modeller arasından seçim yapılabilir. Ayrıca, terazinin yerçekimi ivmesine göre doğru şekilde ayarlanabilmesi için kullanılacağı yerin şehir adı ve posta kodu sipariş sırasında bildirilmelidir. Hassas Terazi için yeniden yasal onay gerekliliği, bu işlemin hangi sürelerde yenileneceği ve hangi kurum tarafından gerçekleştirileceği ise Avrupa ülkelerinde yürürlükte olan ulusal mevzuata göre farklılık göstermektedir.
Buna ilişkin bilgilere, diğer kaynakların yanı sıra, devlet tarafından düzenlenen ölçüm sistemleri alanında Avrupa iş birliğini sağlayan uluslararası kuruluş WELMEC'te (European Cooperation in Legal Metrology) de ulaşabilirsiniz. WELMEC'in internet sitesinde her bir ülke için denetime tabi ölçüm cihazları, tip onayları, denetimden sorumlu yetkili kurumlar, muayene aralıkları ve mevzuata aykırılık durumunda uygulanabilecek olası yaptırımlar hakkında bilgiler yer almaktadır.
Kalibrasyon Sertifikası: Kalite güvence süreçlerine yönelik özel gereksinimleri karşılamak amacıyla Hassas Terazi, güncel bir kalibrasyon sertifikası ile teslim edilebilir. Ayrıca kullanıcı tarafından belirlenen aralıklarla (örneğin yıllık veya farklı periyotlarda) yeniden kalibre edilebilir. Kalibrasyon işlemi sırasında Hassas Terazi, izlenebilir (uluslararası standartlara bağlı) referans ağırlıklar kullanılarak test edilir. Bu kapsamda, tartım sonuçlarının hassasiyeti, doğrusallığı (lineerlik) ve tekrarlanabilirliği değerlendirilebilmesi için birden fazla ölçüm gerçekleştirilir.
Tartım platformunun köşe yükleme (eksantrik yük) değerleri de ölçülerek kalibrasyon sertifikasına kaydedilir. Kalibrasyon sonucunda Hassas Terazi'nin belirlenen doğruluk değerlerini karşılamadığı tespit edilirse, gerekli durumlarda ayarlama işlemi yapılarak yeniden ayarlanabilir ve ardından tekrar kalibre edilir. Kalibrasyon için kapsam ve uygulama bakımından farklılık gösteren iki yöntem bulunmaktadır. Bunlardan ilki ISO 9000 standardına uygun kalibrasyon, diğeri ise DIN EN ISO/IEC 17025 standardına göre gerçekleştirilen ve TürkAk kalibrasyonu olarak adlandırılan kalibrasyondur.
Kullanıcı Kalibrasyonu ve Ayarlama: Kullanıcı Kalibrasyonu ve Ayarlama: Uygun referans ağırlıklar kullanarak Hassas Terazi'nin ölçüm doğruluğunu düzenli aralıklarla veya her yeni ölçüm serisinden önce kendiniz de kontrol edebilirsiniz. Bu kontroller sırasında izin verilen toleransların dışında sapmalar tespit edilirse, terazinin yeniden doğru değere ayarlanması gerekir. Bazı Hassas Terazi modellerinde bu ayarlama işlemi, uygun referans ağırlıkları kullanılarak menü üzerinden kullanıcı tarafından gerçekleştirilebilir. Ayarlama özelliğine sahip Hassas Terazi'lerin kullanım kılavuzunda bu işlem, bazı durumlarda "Kalibrasyon" adı altında açıklanmış olabilir. Yasal onaylı bir Hassas Terazi, ayarlama işleminden sonra yeniden yasal onaydan geçirilmelidir. Bu nedenle, yasal onaylı terazilerde genellikle kullanıcı tarafından ayarlama yapılmasına izin verilmez veya ayarlama yapılabilmesi için yasal onay mührünün bozulması gerekir.
Dahili Otomatik Ayarlama: Yan taraftaki görselde, muhafaza kapağı ve tartım platformu çıkarılmış, dahili ayar ağırlığına sahip bir Hassas Terazi görülmektedir. Dahili ağırlık, terazinin otomatik olarak ayarlama işlemini gerçekleştirebilmesi için kullanılır. Bu ayarlama işlemi, Hassas Terazi açık durumdayken önceden belirlenmiş zaman aralıklarında (örneğin her iki saatte bir) veya ortam sıcaklığında 1 °C'lik bir değişiklik meydana geldiğinde otomatik olarak gerçekleştirilir.
Bu otomatik sistem sayesinde bir iş günü boyunca yalnızca çok az sayıda hatalı ölçüm meydana gelir ve bir ölçüm serisi sırasında oluşabilecek hatalar kısa sürede tespit edilir. Hassas elektronik sistemi etkileyebilecek küçük sıcaklık dalgalanmaları da anında telafi edilir. Dahili otomatik ayarlama özelliğine sahip bir Hassas Terazi her açıldığında, öncelikle bir fonksiyon testi gerçekleştirilir. Bu otomatik test kapsamında, cihaz elektroniğinin kontrol edilmesinin yanı sıra dahili ayar ağırlığı kullanılarak Hassas Terazi'nin ayarlama işlemi de otomatik olarak yapılır.