Titreşim Ölçer

PCE Instruments tarafından sunulan titreşim ölçerler, titreşim yer değiştirmesi, titreşim hızı ve titreşim ivmesi gibi fiziksel parametrelerin düzenli olarak kaydedilmesi için uygundur. Bunun haricinde, bazı titreşim ölçer modelleri sıcaklık ve hız ölçümü ya da rulman parametresinin belirlenmesi gibi diğer ölçüm seçenekleri de sunar. Titreşim ölçer, bir makinenin genel durumunun yanı sıra her bir bileşenin (makaralı rulmanlar, dişliler vb.) durumunu kontrol etmek için kullanılabilir. Bu parametrelerin trend gelişmeleri, yaklaşan hasara ilişkin bilgi sağlar. Bu şekilde, makinenin durumuna göre bakım programları ya da makine durma süreleri planlanabilir. Bu şekilde, titreşim ölçer bir yandan çalışma güvenliğini arttırırken diğer yandan da optimize edilmiş makine çalışma süreleri ve azaltılmış durma süreleri sayesinde makine verimliliğini de arttırır. PCE markalı mobil titreşim ölçerler erişilmesi zor yerlerde bile bağımsız olarak kullanılabilir. Titreşim ölçer modeline göre ölçüm verileri kaydedilebileceği gibi daha sonra yazılım yardımıyla değerlendirilebilir.

Uygun bir titreşim ölçer seçerken çok sayıda uygulama nedeniyle çeşitli hususları göz önünde bulundurmak önemlidir. Bunlar arasında ölçüm aralığı, frekans aralığı, FFT analizi imkanı, rulman parametresinin belirlenmesi, hafıza kapasitesi ve diğer ölçüm fonksiyonları yer alır. DIN EN ISO 10816’ya göre makine izleme ve değerlendirme sıklıkla kullanılan bir uygulamadır. Bu standartta çeşitli makine boyutları tahrik gücüne göre sınıflandırılır ve her bir sınıfa güvenli sorunsuz çalışmayı garanti eden sınır değerleri atanır. Bunun haricinde bu standartta standarda uygun ölçüm gerçekleştirilmesini sağlamak için titreşim ölçerlerin uyması gereken şartnameler tanımlanır.

Buna ek olarak, standartta mm/s cinsinden titreşim hızının makine izleme için ilgili ölçüm birimi olduğu ve kapsanacak frekans aralığının 10 Hz ile 1 kHz arasında olduğu da belirtilmiştir. Frekans aralığının belirtilmesi, titreşim ölçerin ilgili bir frekans filtresi ile donatılması gerektiği anlamına gelir. Tüm PCE markalı titreşim ölçerlerde bu frekans filtreleri bulunur ve titreşim ölçerin modeline bağlı olarak diğer makine izleme fonksiyonları da mevcuttur.

Karşılaştırılabilir ölçümlerin ve trend belirlemelerinin her zaman aynı çalışma koşulları altında yapılması gerektiğinden titreşim izlemedeki bir diğer önemli parametre de hızdır. Bu nedenle, bazı titreşim ölçerlerde hızın doğrudan sahada belirlenebildiği entegre, temaslı ya da temassız hız sensörleri bulunur. Arızalı bileşenler ya da rulmanlar genellikle dönüş sırasında artan sürtünme değerleri ürettiği için kritik bileşenlerin doğrudan yakınındaki bir makinenin yüzey sıcaklığı da makinenin durumuna yönelik değerli bilgiler elde edilmesini sağlayabilir. 

Bu nedenle, bazı ölçüm veri toplayıcıları yüzey sıcaklığını belirlemek için sıcaklık sensörlerine de sahiptir. Titreşim ölçerin sunduğu bir diğer fonksiyon da FFT analizidir. Bu frekans değerlendirmesiyle bir makinenin titreşim davranışı titreşim frekansları açısından analiz edilebilir. İlgili fonksiyona sahip titreşim ölçer, makinenin frekans spektrumunu ekranda görüntüler. Spektrumdaki frekans tepe noktaları rulmanlardaki hasarı gösterebilir.

Hataların daha hassas bir şekilde tespit edilebilmesi için bileşenlerin belirli bir hızdaki hasar frekansları gereklidir. Hasar frekansları formüller kullanılarak hesaplanabilir ve bu konudaki bilgiler genellikle bileşen üreticisinden alınabilir. Yukarıda açıklanan fonksiyonlara sahip titreşim ölçer modelleri PCE Instruments’da bulunabilir.

Makine durum izleme, dünyanın dört bir yanındaki üretim tesislerinde gerçekleştirilen önemli bir üretim bakım görevidir. Fabrikalar, makine teşhis verilerine dayanarak potansiyel olarak sorunlu ekipmanı belirleyerek ekipman arızaları maliyetli üretim kesintilerine yol açmadan önce sorunları gidermek amacıyla harekete geçebilir.

Titreşim ölçer PCE-VT 2700, PCE-VT 1100 ve PCE-VT 204 modelleri öncelikle üretim makineleri ve ekipmanlarında titreşim ivmesini, titreşim hızını ve titreşim yer değiştirmesini (üç eksenli ya da X, Y, Z titreşimi olarak da adlandırılır) ölçmek için kullanılır. Bir makine bakım teknisyeni, PCE markalı titreşim ölçerlerden birini kullanarak ekipmanın mevcut durumunu değerlendirebilir ve istenmeyen titreşimlerin nedenini belirleyebilir.

Makine titreşim analizi sırasında titreşim frekans spektrumunun grafiği yararlı bir görsel yardımcıdır. Artan titreşim genelde makinede bir şeylerin yanlış gittiğinin göstergesidir. Titreşim frekansa bağlı olduğundan frekans spektrumu grafiği titreşimdeki artış ya da azalmaları yansıtır.

Titreşim ölçer PCE-VM 25’de Hızlı Fourier Dönüşümü (FFT) analizi için kullanılan özel bir fonksiyon bulunur. Bu nedenle, titreşim ölçer PCE-VM 25, makine yatak frekanslarının ayrıntılı incelemeleri için idealdir. 

Titreşim ölçümleri makinenin durumunu izlemenin haricinde makine titreşiminin kullanıcı üzerindeki etkisini belirlemek için de gerçekleştirilebilir ve gerçekleştirilmelidir. Titreşimler kalıcı ve sürekli olabilir ya da darbeler gibi sadece zaman zaman meydana gelebilir. Titreşimler eylemsiz, zorlanmış (bir nesneye etki eden kuvvet), göreceli ya da serbest (yer değiştirme söz konusu olduğunda) olabilir. Kullanıcı, konumuna ve ekipmana olan yakınlığına göre tüm vücut ya da el-kol titreşimleri yaşayabilir.

Maruziyetin izin verilen sınırları aşması halinde kullanıcı, parmaklarında, ellerinde, sırtında ve vücudunun diğer kısımlarında uzun vadeli sorunlar yaşayabilir. Bu nedenle, titreşim türü fark etmeksizin titreşimin kullanıcının sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkisine göre değerlendirilmesi gerekir. Mümkünse kullanıcının olumsuz titreşimlere maruz kalmasını önlemek ya da bunu sınırlamak için makinede (ya da kullanıcının makineyi kullandığı sürede) derhal değişiklikler yapılmalıdır.

Titreşim ölçerler, binalardaki titreşimi ölçmek için de kullanılır. Binalarda titreşime neden olabilecek çok sayıda faktör vardır (binanın trafiğin yoğun olduğu karayollarına, demiryolu raylarına, havaalanlarına, taş ocaklarına, şantiyelere ve diğer ağır sanayi alanlarına yakınlığı gibi). Bunun dışında binalarda rüzgar, hava koşulları ve deprem gibi doğal nedenlerle ya da asansörler ve ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme sistemleri gibi bina içi bileşenlerin çalışması nedeniyle de titreşim oluşabilir. Titreşim testi, bir binada hangi alanların titreşim açısından daha yüksek risk altında olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Yüksek riskli alanlarda düzenli titreşim izleme, mülk yöneticilerine titreşimle ilgili yapısal sorunların önceden bildirilmesini sağlayabilir.

Titreşimler için izin verilen maruziyet sınırları Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) gibi kuruluşlar tarafından belirlenir. ISO titreşim yönetmelikleri şunları içerir:

- DIN ISO 10816 (makinelerde titreşim şiddeti)

- DIN ISO 7919 (mekanik titreşim)

- DIN 4150 (yapı titreşimi, binalar)

- DIN ISO 10816-3 (makine durumu, makine titreşimleri)

- DIN ISO 2631 (tüm vücut maruziyeti)

- DIN ISO 5349-1 ve DIN ISO 5349-2 (el-kol titreşimi)

Titreşim ölçerin hassasiyeti, belirlenen prosedürlere göre düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir. Yapılan bu kontroller kalibrasyon olarak da adlandırılır. Profesyonel uygulama için iki standart tanımlanmıştır. Bunlara göre, DIN EN ISO 9001 gerekliliklerine göre ISO kalibrasyonu ve DIN EN ISO 17025’e göre daha karmaşık DAkkS kalibrasyonu arasında bir ayrım yapılır. Standartlar pek çok şeyin yanı sıra ölçüm noktalarının sayısı ve ölçüm koşullarına ilişkin gereklilikler açısından farklılık gösterir.

Harici bir laboratuvarda yapılan kalibrasyonda titreşim frekansı, titreşim imesi, titreşim hızı ve titreşim yer değiştirmesi için test edilen hedef değerlerin titreşim ölçerin kullanıldığı değerleri temsil ettiğinden emin olmak gerekir. Standarda uygun olarak gerçekleştirilen her kalibrasyon için süreç ve sonuçlarla ilgili tüm önemli bilgilerin not edildiği bir sertifika düzenlenir. Test edilen titreşim ölçer beklenen hassasiyete ulaşamadığında genelde sıfırlama ve tekrar kalibrasyon işlemleri yapılabilir. 

Kalibrasyon harici bir laboratuvarda gerçekleştiriliyorsa titreşim ölçer genelde birkaç hafta boyunca ölçümler için kullanılamaz. Bu nedenle, kalibrasyon tarihi önceden planlanmalı ve organize edilmelidir. Alternatif olarak, kullanıcı titreşim ölçeri uygun bir titreşim kalibratörü kullanarak da kalibre edebilir. Titreşim ölçerin titreşim sensörü, kalibratörün bağlantı yüzeyine takılır ve kalibratör tarafından tanımlanmış titreşimlere ayarlanır. Bu titreşimlerin hedef değerleri daha sonra titreşim ölçer tarafından belirlenen ölçüm değerleriyle karşılaştırılır.

Titreşim kalibratörü seçiminde en önemli kriter üretilebilen titreşim değerleridir. Bazı kalibratör türleri sadece frekans, ivme, hız ve yer değiştirme için sabit bir değer üretebilir. Diğer kalibratörlerle farklı titreşim frekansları ve titreşim genlikleri ayarlanabilir. Titreşim frekanslarını 16 Hertz ile 1280 Hertz arasında ve titreşim ivmelerini 1 m/s2 ile 20 m/s2 arasında üretebilen kalibratör, titreşim ölçeri birkaç ölçüm noktasında düşük ya da yüksek frekanslı titreşimler için kalibre etmek için de uygundur.

Titreşim ölçerin teknik özelliklerde belirtilen hassasiyette çalıştığından emin olmak için düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. Hassasiyetin belirtilen kurallara göre kontrol edilmesi “kalibrasyon” olarak adlandırılır. Kalibrasyon, özellikle bu konuda uzmanlaşmış harici kalibrasyon laboratuvarlarında yapılabilir. Kalibrasyonlar için pek çok şeyin yanı sıra gereken çaba ve ölçüm noktalarının sayısı bakımından farklılık gösteren iki farklı standart vardır. Bunlar DIN EN ISO 9001 gerekliliklerine göre ISO kalibrasyonu ve DIN EN ISO 17025’e göre daha karmaşık DAkkS kalibrasyonudur.

Titreşim ölçerde kalibre edilebilen parametreler arasında titreşim ivmesi, titreşim hızı ve titreşim yer değiştirmesi yer alır. Bunun dışında titreşim frekansı da test edilir. Kalibrasyonu devreye alırken hedef değerlerin operasyonel ölçüm değerlerinin bulunduğu aralığa karşılık geldiğinden emin olmak önemlidir. Gerçekleştirilen kalibrasyona ilişkin kalibrasyon prosedürü ve değerleriyle ilgili tüm önemli bilgilerin yer aldığı bir sertifika düzenlenir. Çoğu kalibrasyon laboratuvarı, hassasiyet şartnamelerinin karşılanmaması halinde ayrı bir ücret karşılığında titreşim ölçerin ayarlanmasını da teklif eder.

Kalibrasyon işlemi harici laboratuvarlarda yapıldığında titreşim ölçer genelde birkaç hafta boyunca ölçümler için kullanılamaz. Bu nedenle, bu kalibrasyonlar önceden planlanmalı ve organize edilmelidir. Bir başka alternatif de titreşim ölçeri titreşim kalibratörü yardımıyla şirket içinde kontrol etmektir. Bunun için, titreşim sensörü kalibratörün bağlantı yüzeyine takılı ve tanımlanmış titreşimlere ayarlanır. Kalibratör tarafından üretilen titreşimlerin bu hedef değerleri daha sonra titreşim ölçerden gelen ölçüm değerleriyle karşılaştırılır. Kalibratörün satın alınması sahada düzenli olarak birden fazla titreşim ölçerin kontrol edilmesi söz konusu olduğunda yararlı olabilir. 

Titreşim kalibratörü seçiminde önemli bir kriter de üretilen titreşimlerin değerleridir. Bir seferde frekans, ivme, hız ve yer değiştirme için sadece bir sabit değerin üretilebildiği kalibratörlerin haricinde birkaç titreşim frekansı ve titreşim genliğinin ayarlanabildiği kalibratörler de vardır. Kalibratör, 15.92 Hertz ile 1280 Hertz arasında yedi titreşim frekansı ve 1 m/s2 ile 20 m/s2 arasında titreşim ivmesi üretebildiğinden düşük ya da yüksek frekanslı titreşimler için tasarlanmış titreşim ölçerler de birkaç ölçüm noktasında hassasiyet açısından test edilebilir. Üretilen titreşimlerin tanımlanan aralığa uygun olduğundan emin olmak için titreşim kalibratörünün de düzenli aralıklarla kalibre edilmesi gerekir. Bazı kalibratörlerde ayarlanan değerden herhangi bir sapma olması durumunda görsel ve sesli uyarı veren bir test fonksiyonu da mevcuttur.

Çoğu zaman makinelerin olağandışı titreşimi, düzensiz yükleme ya da yatağın bir göstergesidir. Titreşimler, makine çalışırken titreşim ölçer ile tahribatsız olarak ölçülebilir. Düzenli olarak ölçüm gerçekleştirerek ve değerlendirme yaparak düzensizliklerin erken tespit edilmesi ve büyük bir hasar meydana gelmeden önce karşı önlemler alınması mümkündür. Makinelerdeki olası arızaların birçoğu karakteristik titreşim bileşenleri üretir; böylece, anormallik durumunda arama bu alanlara daraltılabilir.

Genellikle toplam titreşim olarak kaydedilen değerler, üst üste binmiş birkaç titreşim frekansından kaynaklanır. Bu geniş bantlı titreşimlerin değerlerinden dengesizlikler, hizalama hataları ve elektromanyetik bileşenlere ilişkin sonuçlar çıkarılabilir. Genelde makine üreticileri aşılmaması gereken titreşim değerlerini de belirtir. Bazı titreşim ölçerler, rulman kontrolü, DIN ISO 10816’ya göre makine titreşimlerini değerlendirme ve FFT analizi gibi makine izleme için özel değerlendirme fonksiyonları sunar.

Hızlı Fourier Dönüşümü (FFT), titreşim sinyallerini analiz etmek için güçlü bir araçtır. FFT, ayrık zamanlı sinyalin frekans spektrumunu yani çeşitli frekans bileşenlerinin sinyalde ne kadar güçlü temsil edildiğini belirlemek için kullanılabilir. FFT analizi, titreşim ölçer ile olası arızaları veya aşınmayı gösterebilecek makinelerin veya bileşenlerin karakteristik frekanslarının belirlenmesini sağladığı için özellikle titreşim ölçümü için kullanışlıdır.

FFT, Ayrık Fourier Dönüşümünü (DFT) verimli bir şekilde hesaplayan matematiksel bir algoritmaya dayanır. DFT, bir sinyali farklı genlik ve fazlara sahip sinüs ve kosinüs dalgalarının toplamına ayrıştırır. FFT, sinyali daha küçük parçalara bölerek ve bunları yinelemeli olarak dönüştürerek DFT için gereken hesaplama işlemlerinin sayısını azaltır. Bu nedenle, FFT, DFT’nin doğrudan hesaplanmasından çok daha hızlıdır.

Bununla birlikte, FFT’nin titreşim ölçer yardımıyla titreşimi ölçerken dikkate alınması gereken bazı sınırlamaları ve zorlukları da söz konusudur. Örneğin, FFT’nin uygulanabilmesi için titreşim sinyalinin ikinin kuvveti olan belirli bir uzunluğa sahip olması gerekir. Bunun haricinde, frekans spektrumununu yan loblar tarafından genişletilmesi ve yayılması olan spektral sızıntıyı önlemek için sinyal uygun bir pencere fonksiyonu ile çarpılmalıdır. Pencere fonksiyonunun seçimi analiz edilecek sinyale bağlıdır ve çözünürlük ile dinamik aralık arasında bir uyum gerektirir.

Bir makinenin hızı, dengesizlik hatalarının varlığı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Hız ne kadar yüksekse böyle bir hatanın meydana gelme olasılığı da o kadar yüksektir. 2000 rpm hızda sinüs dalgasının 33.33 Hz’deki yüksek tepe noktasında bir dengesizlik hatası görülebilir.

Dengesizlik hatasını tanımlamak için hangi sıklıkta meydana geldiğini anlamak önemlidir. Dengesizlik hatası periyodik veya rastgele olabilir ve malzeme kusurları veya kötü hizalama gibi çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir. Dengesizlik hatalarının varlığını büyük sorunlara dönüşmeden önce tespit etmek ve düzeltmek için bir titreşim ölçer ile periyodik kontroller yapmak önemlidir.

Sinüs dalgasının tepe gücü, dengesizlik hatasının varlığını belirlemede önemli bir faktördür. Tepe noktasının belirli bir frekansta önemli ölçüde yükselmemesi, dengesizlik hatasının mevcut olmadığının bir göstergesidir. Bu nedenle, bir titreşim ölçer kullanarak makine sorunlarını teşhis ederken her zaman tepe kuvvetini dikkate almak önemlidir.

Rulman üzerindeki gevşek temeller ve gevşek bileşenler (gevşeklik) makine hasarının ve arızasının yaygın nedenleridir. Bunlar titreşim, gürültü, aşınma ve ısı oluşumunun artmasına neden olabilir. Gevşekliği önlemek için temeller ve bileşenler düzenli olarak kontrol edilmeli ve sıkılmalıdır. Bunun haricinde, rulmanlar düzgün bir şekilde hizalanmalı, monte edilmeli ve yağlanmalıdır. Gevşeklik, görsel inceleme veya titreşim ölçer kullanılarak titreşim analizi gibi çeşitli yöntemlerle tespit edilebilir.

Gevşek temelleri ve gevşek bileşenleri önlemek için aşağıdaki önlemler alınmalıdır:

- Rulman ile mil veya yatak arasındaki uyum, yüke ve çalışma sıcaklığına göre seçilmelidir. Bağlantıların çok sıkı veya çok gevşek olması, rulmanın deforme olmasına veya hareket etmesine neden olabilir.

- Rulman yatağını veya makine bileşenlerini sabitleyen vidalar veya cıvatalar uygun torkta sıkılmalıdır. Torkun çok az veya çok fazla olması, cıvataların gevşemesine veya aşırı uzamasına neden olabilir.

- Mil ve yatağın hizalanması kontrol edilmeli ve gerekirse düzeltilmelidir. Kötü hizalama, milin dengesiz yüklenmesine veya sapmasına neden olabilir ki bu da rulmanın gevşemesine veya kaymasına neden olabilir.

- Rulmanın yağlanması kontrol edilmeli ve düzenli olarak yenilenmelidir. Yetersiz veya aşırı yağlama, sürtünmeye veya rulmanın aşırı ısınmasına neden olabilir. Bu da rulmanın gevşemesine veya genleşmesine yol açabilir.

Yanlış hizalanmalar, aktarma organlarında titreşim, aşınma ve sıcaklık artışlarına yol açabilen iki bağlantılı şaft arasındaki ideal hizalamadan sapmalarıdır. Hizalama hatalarının montaj hataları, rotor sarkması, termal genleşme veya temel hareketi gibi çeşitli nedenleri olabilir. Yanlış hizalamayı önlemek veya düzeltmek için mil hattındaki sapmaların geometrisi ve işareti bilinmeli ve uygun ölçüm ve hizalama yöntemleri kullanılmalıdır. Hizalama hataları, dönme frekansı ve harmonikleri ile sinüzoidal salınımlar nedeniyle titreşim sinyalinde belirgin hale gelebilir. Bu nedenle, titreşim ölçerle yapılan titreşim teşhisi, hizalama hatalarının erken bir aşamada tespit edilmesine ve düzeltilmesine yardımcı olabilir.

Rulmanlı yatak hasarı, yetersiz yağlama ve sızdırmazlıktan kaynaklanabilir. Rulmanlı yatak yeterince yağlanmadığı takdirde yuvarlanma elemanlarında metalik temas meydana gelebilir ve bu da aşınmanın artmasına, ısı oluşumuna ve rulmanın nihai olarak arızalanmasına neden olabilir. Benzer şekilde, eksik veya yetersiz contalar yüzünden kir, toz ve nem rulmana ulaşabilir ve hasara sebebiyet verebilir. Bu nedenle, yetersiz yağlama ve sızdırmazlıktan kaynaklanan hasar ve arızaları önlemek için rulmanlı yatakların yağlama ve sızdırmazlığının düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerekirse iyileştirilmesi önemlidir.

FFT analizi imkanı sunan titreşim ölçer modellerimiz hassas ve güvenilir bir titreşim izlemeye ihtiyaç duyan herkes için mükemmel bir araçtır. En son teknolojisi ve kolay kullanımı ile titreşim ölçer, endüstri, inşaat veya araştırma alanlarında çalışan herkes için ideal bir ölçüm cihazıdır.

Bazı titreşim ölçer modelleri, titreşimlerin gerçek zamanlı olarak ölçülmesine ve analiz edilmesine imkan tanıyan bir FFT analizi fonksiyonu ile donatılmıştır. FFT analizi, titreşim özelliklerinin tanımlanmasını ve ölçülmesini sağlayan güçlü bir titreşim analizi yöntemidir. Bu özellik sayesinde titreşimlerin nedeni hızlı ve kolay bir şekilde belirlenebilir ve sorunu düzeltmek için harekete geçilebilir.

PCE Instruments markalı titreşim ölçerlerin kullanımı kolaydır ve kullanıcıya tüm önemli bilgileri veren bir ekrana sahiptir. Titreşim ölçer, sağlam ve dayanıklıdır ve en zorlu ortamlarda kullanılabilir. Ayrıca, hafif ve kompakt olduğundan taşınması ve depolanması da kolaydır.

Titreşim, malzemelerin ya da nesnelerin merkezi bir denge konumu etrafındaki periyodik sapmalarıdır. Doğadan ve teknolojiden kaynaklanan titreşimler bizi ve çevremizi sürekli etkiler. Bazılarını neredeyse hiç fark edilmezken diğerleri ise rahatsız edici hatta tehlikeli olabilir. Titreşimler farklı şekillerde üretilebilir, iletilebilir ve diğer titreşimlerle birleştirilebilir. Titreşim ölçümü, bir titreşimin tam olarak ne kadar güçlü olduğunu ve belirli koşulların değişmesi nedeniyle yer değiştirip değiştirmediğini, güçlenip güçlenmediğini ya da zayıflayıp zayıflamadığını belirlemek için kullanılabilir.

İnsanlar, diğer canlılar, rüzgar ve hava güçlü doğal titreşim kaynaklarıdır. Titrediğimizde, konuştuğumuzda, şarkı söylediğimizde veya müzik çaldığımızda ya da koştuğumuzda veya eğimli bir yüzeyin üzerinden atladığımızda titreşim üretiriz. Uzmanlar, anlamlı veriler elde etmek için pek çok doğal ve mühendislik ürünü titreşimi ölçebilir. Titreşim ölçüm teknolojisi, depremlerin tahmin edilmesinde ve aynı zamanda güvenli yapıların, makinelerin ve araçların tasarımında ve yapımında yardımcı olur.

Bazı teknik cihazlar, özel uygulamalar için özel olarak titreşim üretir. Titreşimler, sesli veya sessiz alarmlar, malzemelerin sıkıştırılması, taşınması ya da ayrılması için kullanılabilir. Titreşimli alarmlar, titreşimli tokmaklar, darbeli matkaplar, titreşimli plakalar ve ultrasonik temizleme banyoları yaygın olarak kullanılır. Ekipman tarafından iletilen titreşimler, öngörülen amacı yerine getirmek için tanımlanan değerleri karşılamalıdır. Ekipman üreticileri, değerleri test etmek için geliştirme ve kalite güvencesinde özel titreşim ölçüm teknolojisi kullanır.

Titreşim ölçüm teknolojisi, doğal ve teknik titreşimleri incelemek, ölçmek ve analiz etmek için kullanılabilir. Titreşim ölçümünün ölçüm parametreleri arasında titreşim frekansı, titreşim yer değiştirmesi, titreşim hızı ve titreşim ivmesi yer alır. Titreşimleri ölçmek için kullanılan çok sayıda titreşim ölçer, kapsamlı depolama ve değerlendirme seçenekleri sunar.

Bazı titreşim ölçer türleri, üç uzamsal eksen x, y ve z için ölçüm değerlerini ayrı ayrı kaydedebilir. Diğer titreşim ölçer modelleri de birkaç harici titreşim sensörü için bağlantı sunar. Çok kanallı titreşim ölçerler, bir makinenin ya da yapının birkaç noktasının aynı anda kaydedilebilmesini sağlar. Bu da titreşim sönümleme ölçümlerinin doğrudan kontrol edilmesini sağlar.

Aynı zamanda sadece mevcut makine seslerini yükselten ve bir stetoskop ile anormallikler tespit edilebilir ve atanabilir. Düzenli titreşim ölçümü sayesinde önemli bileşenlerdeki sorunlar nispeten az bir çabayla erken bir aşamada tespit edilebilir ve ortadan kaldırılabilir.

Titreşim ölçümünde kullanılan farklı ekipman türleri şunlardır:

- Stetoskop

- Stroboskop

- Sensörlü titreşim ölçer

- Şok data logger

- Analog ya da anahtarlama çıkışlı titreşim sensörleri

- Titreşim kalibratörleri

Titreşim ölçüm teknolojisi, uygulama alanları açısından makine titreşimleri, insan titreşimleri ve bina titreşimleri için ölçüm cihazları olmak üzere üç gruba ayrılabilir. Ölçüm cihazları, ölçüm parametreleri, ölçüm aralığı ve kullanım açısından uygulama alanına uyarlanır. Yer titreşimlerini ölçmek için kullanılan sismograflar ve sismometreler de titreşim ölçüm teknolojisinin bir parçasıdır.

Hareketli parçaların rulmanları en çok zorlanan makine parçaları arasındadır. Rulman hasarı kaçınılmaz verimlilik veya kalite kaybına neden olduğundan rulman hasarının erken tespit edilmesi hızlı düzeltici eylemler gerçekleştirilmesini sağlar ve durma sürelerinin önlenmesine yardımcı olur. Rulmanların düzenli olarak kontrol edilmesi, planlı önleyici bakım kapsamındadır. Rulman hasarının erken tespiti için yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri de titreşim ölçümüdür. Uygulanan titreşim ölçüm teknolojisi titreşimleri ne kadar detaylı kaydeder ve değerlendirirse arızanın nedeni hakkında o kadar doğru açıklamalar yapılabilir.

Toplam titreşim seviyesinin RMS’si (karekök ortalama)

Toplam titreşim seviyesinin RMS değeri rulman hasarı ile artar.

Ölçüm değeri, rulman için referans değerlerle nispeten kolay bir şekilde karşılaştırılabilir.

Crest (tepe) faktörü

Crest faktörü, tepe değerinin etkin değere oranıdır.

Bu değerdeki bir artış rulmanda erken hasar olduğunu gösterir.

Rota ölçümü

Bazı titreşim ölçerler rota ölçüm fonksiyonu sunar.

Bu, aynı konumdaki ölçümlerin önceki ölçümlerden elde edilen verilerle karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Sonuç olarak, bazı küçük değişiklikler bile fark edilir ve ilgili noktalar erken bir aşamada daha yakından incelenebilir.

Makine izleme, titreşim ölçüm teknolojisinin en kapsamlı uygulama alanlarından biridir. Titreşim ölçümü ve kullanılacak titreşim ölçüm teknolojisi ile ilgili yönetmelikler pek çok şeyin yanı sıra şurada bulunabilir:

• DIN ISO 20816-1 “Mekanik titreşim - Makine titreşiminin ölçülmesi ve değerlendirilmesi

- Bölüm 1: Genel kılavuz bilgiler”

• DIN ISO 10816-3 “Mekanik titreşim - Dönmeyen parçalar üzerindeki ölçümler yoluyla makinelerin titreşiminin değerlendirilmesi

- Bölüm 3: Kurulum yerinde ölçüldüğünde nominal gücü 15 kW’ı aşan ve nominal hızları 120 min-1 ile 15000 min-1 arasında olan endüstriyel makineler”

• DIN ISO 10816-6: “Mekanik titreşim - Dönmeyen parçalar üzerindeki ölçümler yoluyla makinelerin titreşiminin değerlendirilmesi

- Bölüm 6: 100 kW’dan daha büyük güce sahip pistonlu makineler”

• DIN ISO 10816-21 “Mekanik titreşim – Dönmeyen parçalar üzerindeki ölçümler yoluyla makinelerin titreşiminin değerlendirilmesi

- Bölüm 21: Yatay dönme eksenli ve dişli kutulu rüzgar türbinleri”

• ISO 10817-1 “Dönen şaftların titreşimleri için ölçüm ekipmanı

- Bölüm 1: Bağıl ve mutlak radyal titreşimlerin kaydedilmesi”

• VDI 3834 “Rüzgar türbinleri ve bileşenlerinden kaynaklanan mekanik titreşimlerin ölçümü ve değerlendirilmesi”

Sayfa 1 Dişli kutulu rüzgar türbinleri

Sayfa 2 Dişli kutusu olmayan rüzgar türbinleri

DIN ISO 20816 Bölüm 1’de makineler için titreşim ölçümü ve değerlendirme prosedürleri tanımlanır. Burada, makinelerin dönen, dönmeyen ve salınım yapmayan bileşenleri üzerindeki ölçümleri düzenlenir. Bunun haricinde bu standart, mutlak ve bağıl radyal şaft titreşimi ölçümlerini de kapsar. Belirtilen değerlendirme kriterleri hem kabul hem de operasyonel kontrol için belirleyicidir. Üç temel titreşim parametresi titreşim yer değiştirmesi, titreşim hızı ve titreşim ivmesi tanımlanmış ve sınırları belirtilmiştir. Özel bir standardın uygulanmadığı makinelerdeki dönmeyen bileşenlerin titreşimlerinin değerlendirilmesi için kılavuz değerler verilmiştir.

DIN ISO 10816 Bölüm 3’te tahrik gücüne ve tabanın hareketliliğine göre farklılaştırılmış çeşitli makine değişkenlerine dört değerlendirme bölgesi için sınır değerleri atanır. Bu standarda göre titreşim ölçümü için titreşim hızının mm/s cinsinden etkin değeri ilgili ölçüm birimi olarak tanımlanmıştır. A bölgesinde sınıflandırılabilen ölçüm değerleri yeni duruma karşılık gelir. B bölgesi değerleri, güvenli sürekli çalışma için uygundur. C bölgesi değerleri yalnızca kısa süreli çalışma için uygunken D bölgesi değerleri kabul edilemez olarak sınıflandırılır. Bunun dışında standartta, kullanılan titreşim ölçüm teknolojisinin sahip olması gereken özellikler de tanımlanır. Bu, titreşimlerin bu standarda göre ölçülmesinin karşılaştırılabilir ve kullanılabilir sonuçlar elde edilmesini sağlar.

ISO 2041, makine titreşimlerinin analizinde uygulanabilecek önemli terim ve tanımların bir seçimini sağlar. Bunlar arasında birincil rezonansların, verimliliğin veya tork titreşiminin belirlenmesi için logaritmik yöntem yer alır. Bu tanımlar sayesinde titreşim davranışlarının anlayışı iyileştirilebilir ve makine arızalarını önlemeye yönelik yeni teknolojilerin geliştirilmesine destek sağlanabilir. Buna ek olarak, terimler ve tanımlar, makine titreşiminin ölçülmesi, analiz edilmesi ve değerlendirilmesine yönelik standartların oluşturulmasında temel olarak kullanılabilir. Böylece, ISO 2041 kılavuzları makine titreşimiyle ilgili potansiyel sorunların belirlenmesi ve ortadan kaldırılmasında bilim insanları ve mühendisler için yararlı olabilecek kapsamlı bir terim ve tanım listesi sunar. Bunun haricinde, tanımlar, analiz sonuçlarını daha hassas hale getirmek için titreşim analizi hesaplama programlarında da kullanılabilir.

Bu nedenle, ISO 2041, mühendislerin makinelerdeki titreşimi daha verimli ve hızlı bir şekilde analiz etmesine yardımcı olan değerli bir kaynaktır. ISO 2041, genel olarak makine arızalarının önlenmesine ve tesis verimliliğimim artırılmasına önemli bir katkı sağlar. Bunun haricinde, mühendislerin uygun titreşim analizi yöntemlerini seçmelerine yardımcı olmak için kapsamlı bir kılavuz listesi sunar. Bu kılavuzlar sayesinde mühendisler, makinelerdeki titreşimi ölçmek için en uygun ölçüm ekipmanının hangisi olduğuna karar verebilir. Kılavuzlar, mühendislerin ölçüm cihazının nasıl kurulacağı, hangi verilerin toplanması gerektiği ve ölçüm sonuçlarını değerlendirmek için en iyi değerlendirme prosedürünün hangisi olduğu konusunda daha hassas bir kontrole sahip olmalarını sağlar.

Son olarak, ISO 2041, makine titreşimini daha verimli bir şekilde analiz etmelerini ve değerlendirmelerini sağlayacak yeni teknolojilerin ve ölçüm yöntemlerinin geliştirilmesinde mühendislere rehberlik etmeye de yardımcı olmaktadır. ISO 2041, mühendislerin makine titreşimini daha hızlı ve hassas bir şekilde incelemelerini sağlayan kapsamlı bir kılavuz seti sunmaktadır. Bu da arızaların önlenmesine ve ekipman performansının iyileştirilmesine önemli bir katkı sağlar. ISO 2041’in uygulanması madencilik veya inşaat gibi diğer alanlarda da faydalı olabilir. Burada da titreşimler sıklıkla oluşur ve bu titreşimler işçilerin güvenliği açısından ciddi bir risk oluşturabilir. Mühendisler ISO 2041’deki kılavuz ve terimleri kullanarak titreşimin nedenlerini ve etkilerini anlayabilir ve bu da bu tehlikeleri azaltmak için yeni teknolojiler geliştirmelerine yardımcı olur. Sonuç olarak ISO 2041, diğer sektörlerde de daha güvenli ve daha üretken bir çalışma ortamının oluşturulmasına katkıda bulunur.

Sonuç olarak, ISO 2041, mühendisler için makine titreşimini daha verimli bir şekilde analiz etmelerine ve değerlendirmelerine yardımcı olan değerli bir kaynaktır. ISO 2041’deki kılavuz ilke ve terimler, mühendislerin titreşimin etkilerini daha iyi anlamaların sağlayacak ve aynı zamanda potansiyel tehlikeleri azaltmak için yeni teknolojilerin geliştirilmesinde çok yardımcı olacak kapsamlı bir araç seti sunmaktadır. Aynı zamanda bu ilke ve terimler, titreşimin önemli bir rol oynadığı diğer alanlarda da daha güvenli ve daha üretken bir çalışma ortamı oluşturulmasına yardımcı olabilir. Rüzgar türbinlerindeki en önemli görevlerden biri titreşimleri ölçmek ve izlemektir. Rüzgar türbini bileşenlerinin düzgün çalıştığından emin olmak için bir titreşim ölçer kullanılabilir. Titreşim ölçer, rüzgar türbini titreşimlerini analiz etmek için kullanılan özel bir ölçüm cihazıdır. Titreşim ölçer, titreşimlerin nedenini belirlemeye ve böylece rüzgar türbini performansını iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Titreşim ölçer, rüzgar türbinlerinin operasyonel performansını izlemek için değerli bir araçtır. Tüm bileşenlerin sorunsuz çalıştığından emin olmak için rüzgar türbinleri düzenli olarak kontrol edilmeli ve bakımı yapılmalıdır. Titreşim ölçer, operatörlerin rüzgar türbinlerinin güvenilirliğini ve verimliliğini optimize etmelerine yardımcı olabilir. Bunun haricinde, titreşim ölçer, sorunların erken tespit edilmesine ve tüm türbinin kapanmasının önlenmesine de yardımcı olabilir. Titreşim ölçüm ekipmanını kullananların her bir cihazın düzgün çalıştığından emin olmak için gerekli bilgi ve becerilere sahip olması da önemlidir. Bu, rüzgar türbininin performansını ve güvenilirliğini optimize eder.

Titreşim ölçer, makine titreşiminin izlenmesi veya anormalliklerin tespit edilmesi gibi diğer pek çok uygulamayı gerçekleştirmek için de kullanılabilir. Bu sayede operatörler, olası sorunlara önceden müdahale edilebilir ve böylece rüzgar türbinlerinin performansını ve güvenilirliğini optimize edebilir. Bunun haricinde, titreşim ölçüm ekipmanının kullanım bakım maliyetlerini azaltmaya ve rüzgar türbini işletimini daha güvenli ve verimli hale getirmeye de yardımcı olabilir. Genel olarak, titreşim ölçerin kullanılması, bir rüzgar türbininin işletimini daha verimli ve kârlı hale getirmeye yardımcı olabilir.

Titreşim ölçümünde önde gelenlerden biri olan PCE Instruments, çeşitli sektörlerdeki müşterilerine kapsamlı çözüm ve hizmetler sunar. PCE Instruments, çeşitli uygulamalarda hassas ve güvenilir ölçüm sonuçları için uygun titreşim ölçerlerin tasarımı ve üretimi konusunda uzmanlaşmıştır. PCE Instruments’ın kapsamlı ürün yelpazesi hem mobil hem de sabit titreşim ölçerleri içerir. Bu ürünler, profesyonel yazılım uygulamaları, aksesuarlar ve belirli ölçüm görevleri için geniş bir sensör yelpazesi ile uyumludur.

PCE Instruments olarak uzman teknik bilgi ve deneyimimiz, hızlı ve hassas titreşim ölçümü sağlayan çözümler geliştirmemizi sağlamıştır. Ayrıca, ürünlerimizin potansiyelinden tam olarak yararlanmanıza yardımcı olmak için çeşitli eğitimler de sunuyoruz. Hangi alanda olursanız olun veya gereksinimleriniz ne kadar karmaşık olursa olsun PCE Instruments ihtiyacınız olan çözümlere sahiptir. Amacımız hızlı ve hassas ölçüm sonuçları elde etmenize yardımcı olmaktır. Titreşim ölçerlerimiz ve çözümlerimize yönelik daha fazla bilgi edinmek için bizimle iletişime geçin. Ölçüm ihtiyaçlarınız için doğru olan ürünleri bulmanıza yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.

PCE Instruments, günün her saati müşteri desteği sunar. Ekibimiz her türlü soru veya sorununuzda size yardımcı olmak için her zaman hazırdır. Amacımız, mümkün olan en iyi desteği almanızı sağlamaktır. Ölçüm cihazlarınızın bakımı, onarımı ve kalibrasyonu için de hizmetinizdeyiz. Servis ekibimiz her zaman en son güncellemelere ve yazılım araçlarına erişebilmenizi sağlamak için son derece eğitimlidir. Bu, daha hızlı ve daha hassas ölçüm sonuçlarına yönelik önemli bir adımdır. Araştırma ve geliştirme ekibimiz, müşterilerimizin değişen ihtiyaçlarını karşılamak üzere ürünlerimizi geliştirmek için sürekli olarak çalışmaktadır.

Günümüzde mevcut olan en kapsamlı ve uyarlanabilir titreşim ölçüm sistemlerinden birini geliştirmiş olmaktan gurur duyuyoruz. Ürünlerimiz çeşitli endüstriler için uygundur ve en yüksek hassasiyet, güvenilirlik ve kullanım kolaylığı standartlarını karşılamaktadır. Ölçüm görevlerinizi hızlı ve verimli bir şekilde tamamlamanıza yardımcı olmak isteriz. Titreşim ölçerlerimiz hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz bizimle iletişime geçin. 

Titreşim ölçerlerimiz dünya çapında çeşitli ortamlarda ve uygulamalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ürünlerimiz ve çözümlerimiz en son yüksek kalite hassasiyeti ve güvenilirlik standartlarını karşılar. Doğru ölçüm cihazını seçmenize yardımcı olmak için her zaman hazırız. Ekibimiz, en iyi ürün deneyimini tecrübe etmenizi sağlamak için her zaman tavsiye ve yardım sağlamaya hazırdır. Titreşim ölçerlerimiz ile ilgili daha fazla bilgi edinmek isterseniz bizimle iletişime geçin.