Klor Ölçüm Cihazı

Klor, doğada büyük miktarlarda çoğunlukla sofra tuzu gibi klorür olarak, deniz suyunda ya da geniş tuz yataklarında bulunur. Klor, yüksek reaktivitesi nedeniyle doğada çok nadiren saf gaz halinde bulunur. Kaynama sıcaklığı -34 santigrat derece iken erime sıcaklığı -101 santigrat derecedir. Ancak teknik amaçlar için saf klor üretilir ve basınç altında sıvılaştırılır. Saf klor, basınçlı kaplarda ya da gaz tüplerinde 6.7 bar’da depolanır. -34 santigrat derecede kaptan dışarı akan bir litre sıvı klor, normal basınç altında 457 litre gaz klora dönüşür. Klor tehlikeli bir madde olduğundan klorun tehlikeli miktarlarda salındığı ya da salınabileceği alanlar bir klor ölçüm cihazı ile kontrol edilmelidir. Klor özellikle sıvılarda kullanıldığında amaçlanan konsantrasyonun korunup korunmadığını belirlemek için genelde bir klor ölçüm cihazı kullanılır.

Saf klor ve bazı klor bileşikleri tehlikelidir. Klor saf gaz halinde sarı-yeşil renktedir ve keskin bir kokusu vardır. Bunun yanı sıra reaktivitesi yüksektir, suda çözünür ve ıslandığında çok agresiftir. Klor ya da klor bileşikleri ile temas sonrası meydana gelen sağlık sorunlarına ek olarak yanıcı maddelerin klor ile reaksiyona girerek tutuşma ya da patlama riski de söz konusudur. Metaller bile klor ile reaksiyona girdiğinde alev oluşturabilir. Buna ek olarak, klor, çok aşındırıcıdır ve önemli bileşenleri ayrıştırarak kazalara neden olabilir. 

Klor, tahriş edici, aşındırıcı ve zehirlidir. Hidroklorik asit, klorlu bifeniller (PCB’ler) ve klor dioksit gibi klor ile reaksiyon sonucu oluşan pek çok bileşiğin düşük konsantrasyonları bile zarar verici bir etkiye sahiptir. Solunan havanın metreküpü başına birkaç mililitre klor gazı bile gözleri ve burun, ağız ve boğazdaki mukoza zarlarını tahriş ederek gözde yaşarmaya ve öksürüğe neden olur. Daha yüksek dozlarda ise kanlı öksürük, nefes darlığı ve boğulma meydana gelir. Birkaç saatlik maruz kalma süreleri de pnömoni ve pulmoner ödeme yol açabilir. TRGS 900‘de klor için mesleki maruziyet sınırı 0.5 ml/m3 olarak belirlenmiştir. Çoğu tehlikeli klor bileşiği için ilgili sınır değerleri burada ayrıca listelenmiştir.

Klor, yüksek etkinliği nedeniyle pek çok alanda temizlik, defenfeksiyon ya da ağartma amacıyla kullanılır. Klor, deterjanlar, temizlik maddeleri ve bazı solvent türlerinin haricinde bazı plastiklerin üretimi için de önemli bir temel kimyasaldır. Sulu çözeltilerde ölçüm gerçekleştirirken serbest klor içeriğinin mi yoksa toplam klorun mu ölçüleceği arasında bir ayrım yapılmalıdır. Her iki parametrenin de belirleneceği analizlerde her iki değeri de belirleyebilmek için klor ölçüm cihazı kullanılabilir.

Klor, tehlikeli mikropları öldürmek için banyo ve içme suyuna eklenir. Yüzme havuzundaki suyun klor konsantrasyonu, mümkün olan en az dezenfektan kullanımıyla su kalitesini korumada önemli bir parametredir. Klor, içme suyu arıtımında da mümkün olduğunca az kullanılır ve pek çok su şebekesinde yalnızca belirli mikrop konsantrasyonları aşıldığında kullanılır. Klor ölçüm cihazı ile gerçekleştirilen ölçümler, dezenfeksiyon için yeterli miktarın eklendiğini ve klor içeriği için belirtilen sınır değerlerinin aşılmadığını yakından izlemek için kullanılır. Klorun mümkün olduğunca az kullanılması, klorun yutulduğu durumlarda tehlikeyi azaltmanın haricinde içme suyunun tat ve kokusunun klor tarafından bozulmamasını sağlar. Sıvılarda klor kullanan ticari ve endüstriyel işletmelerde, konsantrasyon klor ölçüm cihazı ile de izlenir.

Bazı cihaz türleri pH değeri gibi diğer parametreleri de ölçebilir. Mobil ve kullanımı kolay ölçüm cihazlarının çoğu ile eğitimsiz çalışanlar bile kısa bir sürenin ardından anlamlı ölçüm sonuçları elde edebilir. Sayısal değerleri ekranda görüntüleme özelliği ve kolay kullanımı sayesinde klor ölçüm cihazı normal damla testlerine mükemmel bir alternatiftir. Klor ölçüm cihazının damla testleri ya da test şeritleri ile konsantrasyon belirlemeye göre bir diğer avantajı da yüksek ölçüm kalitesidir. Buna ek olarak, pek çok klor ölçüm cihazı modeli ölçüm verilerini kaydedebilir ki bu da ölçüm sonuçlarının belgelenmesini kolaylaştırır.

Neredeyse herkes yüzme havuzundan gelen tipik klor kokusunu bilir. Ancak bu koku zararsız konsantrasyonlarda ortaya çıkar ve her durumda bir alarm sinyali olarak algılanmaz. İlgili tehlikeli duruma uygun bir klor ölçüm cihazı ile olağandışı yüksek değerler zamanında tespit edilebilir ve böylece herhangi bir hasardan korunulabilir. Havadaki klorun ölçümü mobil ya da sabit klor ölçüm cihazları kullanılarak gerçekleştirilebilir. Yüksek tehlike potansiyeline sahip bazı işletmelerde ve yüzme havuzlarında konsantrasyonu sürekli olarak izleyen ve tehlikeli derecede yüksek değerler olması durumunda tehlike alarm sistemi aracılığıyla otomatik olarak uyaran sabit bir klor ölçüm cihazı kullanılır. 

Belirli sistemlerde klor gazı otomatik olarak ekleniyorsa ayarlanan sınır değerlerine ulaşıldığında kontrol ya da anahtarlama çıkışlı bir klor ölçüm cihazı aracılığıyla klor eklenmesi otomatik olarak azaltılabilir ya da durdurulabilir. Bunun haricinde, sabit bir klor ölçüm cihazı, klor gazının manuel ayarlama ile dozlandığı tankları, depolama odalarını ve üretim alanlarını izlemek için de kullanılabilir. Bu tür sabit klor ölçüm cihazlarında genelde gerçek tehlike bölgesinin dışındaki odalarda bile uyarı veren sesli ve görsel alarmlar bulunur. Alarm zamanında meydana gelirse risk altındaki korumasız kişiler bölgeyi zamanında terk edebilir. İş için tehlike bölgesinde bulunan çalışanlar ya da kurtarma görevlileri, alarm aktif olduğu sürece uygun koruyucu ekipman giymeleri gerektiğini bilmelidir.

Mobil klor ölçüm cihazları genellikle sabit klor ölçüm cihazları tarafından izlenmeyen alanlarda bulunması gereken kişileri korumak için kullanılır. Vücuda takılan bir mobil klor ölçüm cihazında alarm genelde titreşim olarak da bildirilebilir. Bu, kullanıcının asıl faaliyetine tamamen konsantre olmasını sağlar. Kullanıcı, görsel ve sesli alarmları algılamasa bile tehlikeli konsantrasyonlar oluştuğunda titreşimli klor ölçüm cihazı tarafından zamanında uyarılır.