Fark Basınç Ölçer

Fark basınç ölçer, gazlarda ya da sıvılarda basıncı belirlemek için kullanılan ölçüm cihazlarıdır. Fark basınç ölçer ile tek bir ölçümde iki basınç arasındaki fark belirlenebilir. Bu durumda, basınç farkı, basınç ile çalışan sistemin iki farklı alanını ya da ortam havasının basıncı ile havalandırma sistemindeki pozitif ya da negatif basınç arasındaki basınç farkını ifade eder. Fark basınç ölçer, basınçlı sistemlerde ya da basınçlı kaplarda basınç koşullarının doğru ayarlanmasını, izlenmesini ve kontrol edilmesini sağlar. Fark basınç ölçer, temiz odaların, ameliyathanelerin ya da yoğun bakım ünitelerinin havalandırma sistemlerinde filtrelerin değiştirilmesi gereken düzeyde hasarlı ya da tıkalı olup olmadığını belirlemek için kullanılabilir. Bunun haricinde, fark basınç ölçer, teknik bileşenlerde ve binalarda kaçak testleri gerçekleştirmek için de kullanılabilir. Garanti edilen hassasiyetin karşılandığından emin olmak için fark basınç ölçerin düzenli olarak kalibre edilmesi gerekir. 

Fark basın ölçer, sıvı dolu bir U tüpü ya da membran ile ayrılmış iki ölçüm haznesi aracılığıyla basınç farkını tanınabilir hale getirir. İki tüp ucundaki ya da haznelerdeki basınç farkı ne kadar yüksek olursa sıvı ya da membran o kadar düşük basınç yönünde saptırılır. Bu saptırma kaydedilir, değerlendirilir ve ardından bir değer olarak görüntülenir. Bu şekilde tasarlanmış fark basınç ölçerler basınç farkı haricinde mutlak basınç gibi başka bir parametreyi ölçemezler. Mutlak basınç değerinin de gerekli olması durumunda fark basınç ölçerde böyle ek bir fonksiyonunun bulunmasına dikkat edilmelidir.

Fark basınç ölçerlerin çoğunda 4, 5 ya da 6 milimetre çapında iki esnek hortum için bağlantılar bulunur. Basınçlı ortam bu hortumlardan ölçüm haznesine iletilir. Ortam havasındaki basınç farkı ölçüldüğünde bağlantılardan sadece birine ihtiyaç duyulur. Ölçüm gerçekleştirirken aşırı basınç ve düşük basıncın sağlanan ilgili girişe bağlı olduğundan emin olunmalıdır.

Bazı fark basınç ölçer türlerinde bağlantılardan biri, özel olarak şekillendirilmiş sert bir boru için uygundur ya da böyle bir pitot tüpü monte edilmiştir. Bu tür fark basınç ölçerler ile akan ve hareketsiz ortam arasındaki basınç farkından akış hızı belirlenebilir. Ölçüm için pitot tüpünün üst açıklığı, üst tüp kısmı akışa paralel olacak şekilde akışa karşı hizalanır ve akan ortam açık tüpe ve ardından ölçüm haznesine sapmadan akar. Bu basınç, ilave açıklıklar yoluyla getirilen basıncı ile karşılaştırılır.

Basınç genelde birim alan başına kuvvet olarak tanımlanır. Bölgesel koşullar ve özel teknik özellikler nedeniyle basınç değerlerini göstermek için pek çok farklı ölçüm birimi kullanılmaktadır. Pek çok basınç ölçüm birimi, farklı kuvvet ve alan birimleri kombinasyonundan ortaya çıkar. Bunun haricinde, gaz ve sıvılardaki basınç için önceki ölçüm yöntemlerinden kaynaklanan ölçüm birimleri de mevcuttur. 

Uluslararası ölçüm birimleri

Pa	Pascal, alan başına basınç için SI birimidir.	1 Pa = 1 N/m²
bar	Bar, gazlarda ve sıvılardaki basınç için en yaygın olarak kullanılan ölçüm birimidir.	1 bar = 100 kPa = 100.000 Pa
atm	Hava basıncı ile bağlantılı olarak kullanılan fiziksel atmosfer	1 atm = 101.325 Pa = 1.013 mbar
at	Teknik atmosfer	1 at = 98.066.5 Pa
mmHg	Milimetre cıva, Avrupa’da kan basıncı ve kısmen termodinamikte	1 mmHg = 133.3224 Pa
cmH2O	Santimetre su	1 cmH2O = 98.0665 Pa
kg/cm²	Santimetre kare başına kilogram	1 kg/cm² = 98.066.52 Pa

Karşılaştırma için:

> Deniz seviyesindeki hava basıncı 101.325 pascal’dır. Bu değer, 101.3 kilopascal ya da 1.013 milibar ya bir fiziksel atmosfere karşılık gelir.

> Su akışının yeterince hızlı olması için içme suyu borularındaki basınç, evde 2 ila maksimum 8 bar ve üst muslukta en az 1 bar olmalıdır.

Fark basınç ölçerler, aşırı yükleme sonucunda tahrip olabilen ölçüm cihazları arasında yer alır. Bu nedenle, ölçüm görevine uygun ölçüm aralığı bulunan bir model seçmek son derece önemlidir. Bazı fark basınç ölçer modellerinde maksimum ölçüm değerinin yanı sıra patlama basıncı da belirtilir. Maksimum ölçüm değeri ve patlama basıncı arasındaki basınç değerleri ölçülemez, ancak, cihazın hemen tahrip olmasına neden olmazlar.

Fark basınç ölçer, endüstride, tıpta ve iklimlendirmede gaz ya da sıvılardaki basınç farklarını belirlemek için kullanılır. Bazı fark basınç ölçer türleri ile basıncın yanı sıra sıcaklık da ölçülebilir. Diğer fark basınç ölçer türleri, girilen ek değerler ile kapalı boru hatlarındaki akış hızını belirler ve bu fark basınç ölçerlerde sızıntı testi için özel fonksiyonları bulunur. Çoğu modern dijital fark basınç ölçer modeli, ölçüm değerlerini görüntülemenin yanı sıra bu değerleri kaydetme imkanı da sunar. Fark basınç ölçer, maksimum ve minimum ölçüm değerleri için dahili hafıza seçeneği sunabileceği gibi ölçüm değerlerini uzun bir süre boyunca devamlı olarak kaydetmek için programlanabilir data logger özelliğine de sahip olabilir.

Ölçüm verilerinin aktarımı için pek çok fark basınç ölçer modelinde dahili RS232 ya da USB arayüzü bulunur. Ölçüm verileri, adaptör kablosu kullanılarak RS232 arayüzünden bilgisayara aktarılabilir. Fark basınç ölçer modelleri için özel olarak geliştirilmiş yazılımlar, verilerin değerlendirilmesini kolaylaştırır. Analog ya da anahtar çıkışlı fark basınç ölçerler, ölçüm değerine bağlı sinyalleri doğrudan valflere, anahtarlara ya da kontrol ünitelerine aktarabilir ve bu nedenle basınç sistemlerinin otomatik kontrolü için kullanılabilir.

Basınç, pek çok endüstri ve mühendislik proseslerinde büyük rol oynayan önemli parametrelerden biridir. Fark basıncı, bası proseslerin yanlış çalıştığının ve sistemin derhal ayarlanması gerektiğinin bir göstergesi olabilir olabileceği gibi borulardaki, HVAC sistemlerindeki, hacim/kütle akış proseslerindeki sorunlara işaret edebilir. Modern fark basınç ölçer çeşitli versiyonlarda üretilir, zorlu koşullar altında kullanım için uygundur ve kimyasalların ya da diğer dış faktörlerin etkilerine karşı dayanıklıdır. Fark basınç ölçerin kullanılması havalandırma sistemlerinde hava hacminin düzenlenmesine ve kirlenmiş filtrelerin belirlenmesine ya da ısıtıcılara uygulandığında optimum yanma modu ve tüm sistemden daha iyi performans elde etmeye yardımcı olur. Basınç dalgalanması / düşüşünün tespiti, belirli bir sistemdeki ya da prosesteki arızaya işaret ederek sistemin kapanmasını önler. 

Fark basınç ölçer tarafından sağlanan sıvı seviyesi, kütle ve hacim akışının kontrolü ve devamlı ölçümü güvenli ve güvenilirdir. Sistemleri iki bölümü arasındaki basınç farkları her zaman kötü seviyede değildir. Ancak, yardımcı cihazlar kullanılmadan karmaşık mekanizmaların içinde olup bitenler ve hidrolik, pompalama, havalandırma, ısıtma vb. işlemler tespit edilemez ve doğru bir şekilde değerlendirilemez. Ulaşılması zor yerlere monte edilebilen fark basınç ölçer, bu farkın ne zaman negatif hatta tehlikeli hale geldiğini göstererek sorun giderme işlemlerinin zamanında yapılmasını sağlar.

Fark basınç ölçer seçimi, pek çok parametreye, ölçüm teknolojisine ve işletmenin uzmanlığına bağlıdır. Ancak gerçek şu ki gaz, sıvı, basınçlı hava, statik ya da akan ortam söz konusu olduğunda basınç parametresinin düzenli olarak izlenmesi gerekir. Bazı teknolojik proseslerde atmosfer basıncı ile herhangi bir ilişkisi olmayan mutlak basınç ölçümü yeterlidir. Ancak çoğu için sadece fark basıncı önemlidir. Diğer bir seçenek de atmosfere bağlı olarak fark basıncını ölçmektir, ancak, bu ölçümü gerçekleştirmek için ek sensörlerin gerektiği unutulmamalıdır.

Fark basıncı hiçbir zaman mutlak ve bağıl değeri göstermez. Fark basıncının asıl amacı rezervuarın, kabın ya da konteynırın arasındaki farkı göstermektir. Fark basıncı, sistemde neler olup bittiğini öğrenmek, dinamiğin pozitif olup olmadığını ya da derhal değişiklik yapılması gerekip gerekmediğini anlamak için son derece önemlidir. Basınçta meydana gelen hızlı bir değişiklik kullanılan yardımcı cihazları etkileyerek ayarlarını düşürebilir. Her sistem için izin verilen bir basınç farkı söz konusudur ve beklenmedik bir sapma olması durumunda tüm sistemin kapanmasını önlemek için fark basınç ölçer monte edilir.

Basınç ve sıcaklık sınır değerlerinin izlenmesi özellikle HVAC sistemleri için tavsiye edilir. Bu sistemlerde izin verilen maksimum ve minimum basınç ve sıcaklık sınırlarının yanı sıra izlenen ortamın pH değerinin de aşılmaması gerekir. Basınç değeri bir işlem için güvenli aralıkta kabul edilebilirken başka bir işlem ya da eleman için maksimum sınırı aşabileceğinden fark basınç ölçerin her bir parametreye uygun olarak seçilmesi gerekir. Fark basınç ölçer ve yardımcı regülatörün seçimi de ilgili göreve göre ayarlanmalıdır.