8.404,00 TL
KDV ve Kargo ücreti hariç
Gürültü, insan üzerinde tehlike oluşturan, rahatsız eden veya huzur bozucu etki yaratan ses olarak tanımlanır. Bu nedenle gürültü, maruz kalınan seslerin birey tarafından algılanış biçimine bağlı olarak öznel (subjektif) bir kavramdır. Dolayısıyla gürültü doğrudan ölçülebilen fiziksel bir büyüklük değildir. Kişiden kişiye farklılık gösterir ve kesin sınırlarla tanımlanması zordur. “Hangi ses gürültüdür?” veya “Hangi seviye kabul edilebilir sınırlar içindedir?” soruları, öznel değerlendirmeler nedeniyle net bir şekilde yanıtlanamayabilir. Gürültü fiziksel değil, algısal bir kavramdır. Bir sesin rahatsız edici ya da hatta acı verici olarak değerlendirilmesi, o değerlendirmeyi yapan kişinin duyusal algısına bağlıdır. Bu bireysel farklılıklar nedeniyle, objektif ve sayısal bir değerlendirme yapabilmek için bir Desibelmetre kullanılması gereklidir. Bu cihazlar, sesin fiziksel büyüklüğü olan ses basınç seviyesini ölçer. Ses basınç seviyelerinin onlarca yıl önce uluslararası standartlarla desibel (dB) cinsinden ifade edilmesi kararlaştırılmıştır. Ölçüm değerleri genellikle 0 dB ile 130 dB arasında değişir ve bu değerler bir Desibelmetre aracılığıyla sayısal olarak görüntülenebilir. Bu sayede, öznel algıdan bağımsız olarak, ses seviyeleri nesnel ve karşılaştırılabilir verilerle değerlendirilebilir.
Bir Desibelmetre ile bir ses kaynağının titreşimleri, örneğin ses telleri, hoparlör membranları, otomobil, demiryolu, uçak veya endüstri tesisleri, havada basınç dalgalanmaları (titreşimler) oluşturur ve kulaklarımız bu titreşimleri ses olarak algılar. Basınç dalgalanmalarının sıklığını düşük frekansta derin, yüksek frekansta yüksek ton olarak algılarız. Basınç dalgalanmalarının şiddeti arttıkça sesin daha yüksek olarak algılandığını hissederiz. Bu basınç dalgalanmaları bir Desibelmetre tarafından kaydedilir ve bir ölçüm değeri olarak dB (desibel) cinsinden gösterilir. 0 … 130 dB aralığı logaritmik olarak yapılandırılmıştır. Bir Desibelmetre, 0 dB’yi alt işitme eşiği, 130 dB’yi ise insanın yaklaşık ağrı eşiği olarak gösterir. Logaritmik yapısı nedeniyle ölçülen değerler basitçe toplanamaz, çıkarılamaz veya ortalanamaz. Örneğin, iki adet 50 dB’lik ses kaynağı bir araya geldiğinde toplam ses seviyesi sadece 53 dB olur. Ses şiddetinin iki katına çıkması toplam değeri yalnızca 3 dB artırır. Ses kaynağı ile Desibelmetre arasındaki mesafe iki katına çıkarıldığında ses seviyesi 6 dB azalır.
Desibelmetreler, farklı doğruluk sınıfları, çeşitli zaman ağırlıkları ve frekans değerlendirme (filtre) seçenekleri ile sunulmaktadır. Ayrıca, bir diğer seçim kriteri olarak veri kaydı olan veya kayıtsız Desibelmetreler mevcuttur.
Doğruluk açısından bir Desibelmetre, iki sınıfa ayrılır. Sınıf 1 (Class 1) Desibelmetreler geniş bir frekans spektrumuna sahiptir ve çok düşük sapmaya sahiptir. Sınıf 2 (Class 2) Desibelmetrelerde sapma tüm frekans spektrumu boyunca biraz daha yüksek olabilir. 
Farklı frekanslarda uyulması gereken doğruluklar farklı olabileceğinden dolayı, bir Desibelmetre için sapma değeri sabit bir sayı ile verilemez. Sınıf 1 Desibelmetreler çoğunlukla laboratuvar ölçümleri veya açık alan ölçümleri için kullanılır. Diğer ölçümlerin neredeyse tamamı Sınıf 2 Desibelmetreler ile gerçekleştirilebilir.
Bir Desibelmetrede zaman ağırlığı üç alanı kapsar: Fast, Slow ve Impulse. Bu alanlardan her biri için ilgili ortalama değer hesaplanır ve ekranda gösterilir.
Fast değerlendirme: Süre 125 ms’dir. Sürekli değişen sesler için kullanılır, örneğin trafik gürültüsü, komşu gürültüsü, endüstri gürültüsü.
Slow değerlendirme: Süre 1 saniyedir. Sabit sesler için kullanılır, örneğin tekdüze uğultu.
Impulse değerlendirme: Süre 35 ms’dir. Ani patlama sesleri için kullanılır, örneğin tabanca atışları, çekiç darbeleri.
Çoğu Desibelmetrede frekans değerlendirmesi için birden fazla seçenek mevcuttur.
Frekans değerlendirmesi A: Ölçüm değeri dBA cinsindendir. İnsan kulağı tüm frekansları aynı şiddette algılamadığından, bu değerlendirme Desibelmetrede insan kulağına göre ayarlanmıştır. İnsanlar, 1000–4000 Hz arasındaki sesleri, bu aralığın altındaki veya üstündeki seslere göre daha yüksek algılar. Çoğu Desibelmetre ölçümü bu değerlendirme (filtre) ile gerçekleştirilir.
Frekans değerlendirmesi C: Ölçüm değeri dBC cinsindendir. Bu değerlendirme yüksek ses basınçları için kullanılır. dBC, neredeyse doğrusal bir frekans ağırlığı sunar.
Desibelmetrelerde çeşitli hafıza fonksiyonları bulunmaktadır. Çok basit tasarlanmış hafızalar sadece ölçüm yapılan sürenin minimum ve maksimum değerlerini Desibelmetrede kaydeder. Bir sonraki hafıza seviyesinde, Desibelmetrede gösterilen değerler, ayarlanan değerlendirme ile önceden belirlenmiş aralıklarla kaydedilir. Başka bir hafıza çeşidi, ölçülen ham verileri kaydeder; bu veriler daha sonra Desibelmetre ve PC yazılımı yardımıyla farklı frekans ağırlıkları ile analiz edilebilir. Bu modellerde değerlerin loglanması da mümkündür. Bu kayıt ve takip süreci, ayrıca karmaşık cihaz veya PC yazılımı gerektirdiğinden, bu tür hafıza yalnızca yüksek fiyat segmentindeki Desibelmetrelerde bulunmaktadır.
Basit ve ara sıra yapılan ölçümler, örneğin okul veya özel alanlarda, hafızasız veya Min/Max hafıza fonksiyonlu bir Desibelmetre ile gerçekleştirilebilir. Bu desibelmetreler kullanımı kolaydır ve özel bir ön bilgi veya deneyim gerektirmez.
Komşuluk veya trafik gürültüsü gibi alanlarda ölçüm yapmak isteyen bireysel kullanıcılar, Desibel datalogger kullanabilir, bu cihazlar, ayarlanan değerlendirmeye göre ses seviyesini kaydeder. Bu kullanım alanı için, bazen ekransız ve USB bellek şeklinde Desibelmetreler de sunulmaktadır. Ekranlı bir Desibelmetre kullanıldığında ise, ölçüm sırasında anlık ses seviyesi de görüntülenebilir.
İş sağlığı ve işyeri güvenliği kapsamında yapılan ses seviyesi ölçümlerinde, Sınıf 2 Desibelmetreler kullanılabilir. Bu Desibelmetrelerin, yukarıda belirtildiği gibi, ham verileri kaydetmesi önemlidir; böylece ölçüm sonrası farklı değerlendirme (filtre) seçenekleri ile veriler analiz edilebilir. Ayrıca, bir Desibelmetre zaman ağırlıklı ortalama değerler (Leq) hesaplayabilir, bu hesaplama özel logaritma dikkate alınarak yapılır. LEQ değeri, Avrupa genelinde iş sağlığı yönetmeliklerinde gürültü ölçümü standardı olarak kullanılmaktadır. Bu tür ölçümler için, cihazın yanı sıra, çalışanların doğrudan giysisine takabileceği özel ses dozimetreleri de kullanılabilir. Etkili gürültü kontrol önlemlerini belirlemek amacıyla, Desibelmetreler ölçüm cihazının frekans aralığını oktav bantlara (11 alt aralık) veya terz bantlara (33 alt aralık) bölebilen modeller olmalıdır. Bu sayede ölçülen ses seviyesi, her frekans aralığı için ayrı ayrı görüntülenebilir ve detaylı analiz yapılabilir.
Çevre ölçümleri, laboratuvar çalışmaları, ekspertiz görevleri ve resmi (yetkili) ölçümlerde her zaman Sınıf 1 Desibelmetreler kullanılır. Bu tür Desibelmetreler, iş sağlığı alanında olduğu gibi veri kaydetme özelliğine sahiptir. Ayrıca, Sınıf 1 Desibelmetrelerde frekans spektrumu oktabantlar ve terzbantlar şeklinde bölünebilir; böylece ölçülen ses seviyesi her frekans aralığı için ayrı ayrı analiz edilebilir.
Bir Desibelmetre ile gürültü yükü ölçüldüğünde, zararlı etkinin değerlendirilmesinde yalnızca ses seviyesinin tepe değeri değil, yüksek sesin sürme süresi de önemlidir. Birçok işitme kaybı, iş yerinde sürekli gürültüye maruz kalma sonucu ortaya çıkar. Almanya’daki Ahşap ve Metal Meslek Birliği (Berufsgenossenschaft Holz und Metall), DGUV Bilgi 209-023 “İş Yerinde Gürültü” kapsamında konuyu şu şekilde açıklamaktadır: Gürültü uzun süre devam ederse kulak üzerinde zararlı etkiler meydana gelir. İç kulaktaki akustik uyarıları alan tüy hücreleri dinlenme konumundan giderek daha fazla sapar ve yeterli uzunlukta bir gürültü molası olmadığında eski konumlarına dönemeyebilir. Bu durumda işitme organı yeterince kanlanamaz ve tüy hücreleri ölür. Bu tür hasarlarda işitme cihazları yalnızca sınırlı ölçüde işitme kapasitesini iyileştirebilir. Bu açıklama, gürültü ölçümlerinde yalnızca maksimum değerlerin değil, aynı zamanda maruz kalınan sürenin de kritik olduğunu profesyonel bir şekilde ortaya koymaktadır.
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında, Desibelmetreler ile ölçülebilen en önemli gürültü büyüklükleri şunlardır:
Eşdeğer sürekli ses seviyeleri LAeq,t ve LCeq,t ile, işitme koruyucu ekipman için uygun gürültü sınıfı belirlenebilir.
LEQ veya Leq değeri ile farklı ses seviyelerine ve farklı maruz kalma sürelerine sahip zamansal olarak devam eden gürültü yükleri, etkileri açısından karşılaştırılabilir. Adlandırmadaki “L”, ses seviyesi için kullanılan standart kısaltmadır ve “EQ” veya “eq” ile birlikte kullanıldığında enerji eşdeğer sürekli ses seviyesi anlamına gelir. LEQ değerinin belirlenmesi için, ölçümlerini uzun süre kaydedebilen Desibelmetreler kullanılır. Örneğin, 1 saatlik bir ölçümde 125 ms (8 Hz) aralıklarla kısa süreli tepe değerler de kaydedildiğinde, 28.800 tekil ölçüm değeri elde edilir. Bu tekil değerler, belirlenen hesaplama kurallarına göre LAeq,1h değeri için birleştirilir. Bazı Desibelmetreler, LEQ hesaplamasını cihaz içinde yapabilir ve sonucu ekranda gösterebilir. Diğer modeller için ise, ölçüm verilerinden LEQ değerini hesaplayan PC yazılımları mevcuttur. Bu tür yazılımların gelişmiş grafiksel gösterim özellikleri sayesinde, gürültü tepe noktalarının değerlendirilmesini kolaylaştıracak ek bilgiler de elde edilebilir.
LEQ veya Leq değerinin hesaplanması, sürekli gürültünün etkilerinin değerlendirilmesinde kullanılır. İşitme hasarına yol açan tepe değerlerin altında, ortalama enerji, güçlü seslerin etkisinin, aynı enerjiye ve süreye sahip sürekli bir sesle eşdeğer olduğu varsayılır. Ayrıca, belirli bir süreye sahip sürekli bir ses seviyesi, yalnızca yarısı süreyle etkili olan 3 dB daha yüksek bir sürekli ses seviyesi ile eşdeğer kabul edilebilir. İş yerindeki sürekli gürültü için belirlenen tepe değerler de bu varsayımları dikkate alır. İşitme hasarını önlemek amacıyla, bir Desibelmetrede aşağıdaki değerlerin aşılmaması gerekmektedir:
Desibelmetrelerin kalibrasyonu için, hem Sınıf 2 hem de Sınıf 1 cihazlara uygun taşınabilir kalibratörler mevcuttur. Kalibrasyon sırasında, desibelmetrenin mikrofonu, mikrofona uygun büyüklükte bir açıklığa sahip ölçüm odacığına yerleştirilir. Ölçüm odacığında, Sınıf 2 kalibratörler ile 94 dB ve 1000 Hz frekansta bir ses basıncı üretilir ve desibelmetre bu değere göre kalibre edilir. Sınıf 1 kalibratörler kullanıldığında, desibelmetreler 94 dB ve 114 dB olmak üzere iki farklı ses seviyesinde kalibre edilebilir. Çoğu zaman, desibel kalibratörleri, desibelmetre ile birlikte set halinde sunulmaktadır.
Çoğu desibelmetre, ISO veya TürkAK standardına uygun laboratuvar ortamında kalibre edilebilir.
Günümüzde bir şehirde tamamen sessiz bir yer bulmak neredeyse imkânsızdır. Trafik, yoğun insan kalabalığı, fabrikalar, işletmeler, tren istasyonları, havaalanları ve benzeri etkenler nedeniyle ortamda sürekli ses vardır. Buna rağmen, gürültü kirliliğinin insan sağlığı ve güvenliği üzerinde zararlı etkileri olduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu nedenle, izin verilen ses seviyeleri çeşitli denetleyici kurumlar tarafından sürekli olarak kontrol edilmektedir. Açık alanlarda kullanılan tüm cihazlar (araçlar, makineler vb.) gürültü ve açık alan ekipmanlarıyla ilgili yönetmeliklerin gerekliliklerini karşılamalıdır. 
Özellikle yerleşim alanlarında, matkap ve diğer yüksek gürültü üreten cihazlarla çalışmaların yapılabileceği belirli zaman dilimleri vardır. Bu sesler kısa süreli olsa da, korunmasız insan kulakları için seviyeleri son derece yüksektir ve riskin değerlendirilmesi ile zararlı yüklenmenin önlenmesi amacıyla bir Desibelmetre ile ölçülmeleri gerekir.
Gürültü seviyeleri ile ilgili sorunlar, tren istasyonları, havaalanları, yoğun trafikli yollar, hastaneler, itfaiye ve polis istasyonlarının yakınında yaşayan kişiler için de geçerlidir. Yüksek gürültü seviyelerine uzun süreli maruziyet, insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açar, işitme kaybı, artan sinirlilik, huzursuzluk ve dengesiz psikolojik durumlar gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, bazı bölgelerde Desibelmetre kullanılarak yapılan gürültü izleme ve kontrolü, hem temel hem de zorunlu bir görev olarak uygulanmaktadır.
120 dB ile 150 dB arasındaki gürültü seviyeleri (ör. kalkan ve iniş yapan uçaklar, yol çalışmaları sırasında matkap ve testere sesleri) insan işitmesi için tehlikelidir ve sürekli maruziyet ciddi sonuçlar doğurur. İdeal gürültü seviyeleri 30 dB ile 50 dB arasında olup, bu konforlu seviyelere günümüz toplumunda bazen ulaşmak mümkün olmayabilir.
Sadece fiziksel algı, gürültü maruziyetinin şiddetini belirlemek için yeterli değildir. Fiziksel ölçümler elde etmek için bir Desibelmetre veya ses seviyesi ölçüm cihazı kullanılması gerekir. İnsanlar gürültüyü farklı şekillerde algılar; bazıları için katlanılabilir olan bir ses, başkaları için tahammül edilemez olabilir. Bu nedenle, gürültü maruziyeti sınırları görüşlere değil, bilimsel verilere dayanmaktadır. Belirlenen bu sınırlar, gürültüye maruz kalan tüm kişiler için geçerlidir ve kişisel tercihlere bağlı değildir. Bu sınırlar, birçok olumlu değişikliğe yol açmıştır. Örneğin, matkap kullanan işçilerin koruyucu ekipman giymesi zorunlu hâle gelmiştir. Mümkün olduğunda, havaalanları yerleşim alanlarından güvenli bir uzaklıkta inşa edilmektedir. Sirenler ise dikkat çekici ancak güvenli seviyelerde ayarlanmıştır.
Farklı gürültü ölçüm gereksinimlerini karşılamak amacıyla, PCE Instruments geniş bir Desibelmetre yelpazesi sunmaktadır. Veri kaydı özellikli Desibelmetrelerimiz, gürültü maruziyetinin uzun süreli takibini mümkün kılar. Bazı Desibelmetrelerimiz etkileyici koruma sınıflarına (IP sınıfları) sahiptir ve zorlu koşullarda kesintisiz ölçüm yapmak için kullanılabilir. Açık alanlarda, havaalanları veya şantiyeler yakınında yapılan ölçümler için dayanıklı batarya paketleri idealdir; böylece sahada ölçüm yaparken ek bir enerji kaynağı aramak gerekmez. Ayrıca Desibelmetreleri tripod üzerine monte etme imkânı da bulunmaktadır. Belirli bir süre sonunda toplanan ölçüm verileri işlenebilir (LEQ değerlerinin hesaplanması gibi) ve belirli bir bölgedeki gürültü seviyesinin tamamen net bir resmi elde edilebilir.
Unutulmamalıdır ki, gürültü seviyeleri ve maruziyet süreleri için belirlenmiş sınır değerler bulunmaktadır. Desibelmetre veya LEQ Desibelmetreleri kullanılarak elde edilen ölçümler, istenen değerler ile fiili değerler arasında bir uyumsuzluk gösteriyorsa, gürültü kaynaklı her sorun zamanında çözülmeli ve sağlık ile güvenlik ile ilgili tüm gerekliliklerin sonradan da tam olarak karşılanması sağlanmalıdır.
Geleneksel olarak ses seviyesi birimi desibel (dB)’dir. İş yerinde veya başka bir ortamda gürültü seviyesini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken önemli bir konu, klasik “iki katına çıkarma” kuralının burada geçerli olmamasıdır. İnsan işitme eşiği 0 dB olarak kabul edilir; 0’ı iki katına çıkarmak mümkün değildir. Desibelde geçerli olan kural şudur: Ses seviyesinde sadece birkaç dB’lik bir artış, sesin algılanan şiddeti veya enerjisi açısından iki kat artışa karşılık gelebilir. Örneğin, 50 dB sınırının aşılmaması gerektiği belirtiliyorsa ve 10–15 dB’lik bir artış önemsiz gibi görünse de, bu doğru değildir; 15 dB’lik bir değişim, gerçek anlamda önemli bir artışı temsil eder ve mutlaka dikkate alınmalıdır. Akustik bağlamında her ek 10 dB, algılanan ses şiddetinin iki katına çıkması anlamına gelir. Güç açısından bakıldığında, her 3 dB artış enerji miktarını iki katına çıkarır; genlik açısından ise her 6 dB artış genliği iki kat artırır.
Yüksek hassasiyet gerektiren ölçümler için (örneğin referans standartlarda) kullanılan Desibelmetrelere Sınıf 1 Desibelmetre denir. Sınıf 2 Desibelmetreler ise öncelikle iş yerinde güvenlik yönetmeliklerine uyumu sağlamak amacıyla test ve denetimlerde kullanılır.
Kalibrasyon, bir ölçüm cihazının ölçüm değerlerinin doğruluğunu, ölçüm sistemine müdahale etmeden kontrol etme veya cihazın göstergesinde oluşabilecek sistematik sapmayı ölçüm değerinin gerçek değeri ile karşılaştırarak belirleme işlemidir. PCE Instruments tarafından Desibelmetre için verilen Kalibrasyon Sertifikası, test cihazının teknik özelliklerinin kabul edilmiş bir ölçüm standardına uygun olduğunu resmi olarak doğrulayan belgedir.
Ölçümlerin başlangıcından itibaren, doğruluğun kontrol edilmesi veya kalibre edilmesi ihtiyacı her zaman var olmuştur. Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu (ISO) 9000’in yürürlüğe girmesiyle kalite kontrolüne yönelik yeni standartlar getirilmiştir. Bunun sonucunda, birçok şirket ve laboratuvarın ölçüm cihazları için kalibrasyon sertifikası alması gerekmektedir. Bir kalibrasyon sertifikası, belirli test cihazlarının ilgili standardının asgari gerekliliklerini karşıladığını doğrulayan kontrollü bir belgedir. PCE Instruments tarafından sunulan çoğu Desibelmetre için kalibrasyon sertifikası temin edilebilir.
Genellikle, bir Desibelmetrenin yeniden kalibrasyon zamanının ne zaman geldiğini ancak uzun süreli ölçüm sonuçları gösterebilir. Ayrıca göz önünde bulundurulması gereken çok önemli noktalar, Desibelmetrenin kullanım şekli ve sıklığıdır. Eğer bir Desibelmetre kısa bir zaman diliminde yoğun şekilde kullanıldıysa, tüm fonksiyonlarının doğru çalıştığından ve ölçüm doğruluğunun korunduğundan emin olmak için yeniden kalibrasyon yapılması uygun olabilir. Desibelmetrenin kullanıldığı ortamın koşullarına bağlı olarak kalibrasyon aralıkları da değiştirilebilir. Laboratuvar koşulları ile saha koşulları önemli ölçüde farklılık gösterebilir; nem, sıcaklık ve kirlenme cihaz üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir ve bu durumlarda yeniden kalibrasyon yapılması tavsiye edilir.
Günümüzde birçok modern Desibelmetre, uzun süre yüksek doğrulukta kalibrasyon seviyesini koruyabilmektedir. Geçmişte tüm cihazların düzenli olarak kalibre edilmesi gerekiyordu. Günümüzde ise Desibelmetre gibi ölçüm cihazları hem çok hassas hem de kararlıdır. Elbette, cihaz kullanımı sırasında özellikle mikrofon gibi hassas ve kırılabilir bileşenlerde hasar oluşabilir. Böyle durumlarda, Desibelmetrenin doğruluğunu yeniden sağlamak veya kontrol etmek amacıyla kalibrasyon yapılır.
Sınıf I kalibrasyonu, en yüksek hassasiyeti sağlar ve çok düşük bir belirsizlik (veya tolerans) ile yapılır. Sınıf II kalibrasyon ise daha geniş bir sapmaya izin verir. Desibelmetrenin sınıfına bağlı olarak, farklı kalibrasyon yöntemleri uygulanabilir.
Örneğin, ses için:
Yapı akustiğinde çoğu zaman binalarda oluşan istenmeyen gürültülere karşı koruma sağlanması amaçlanır. Bununla birlikte özellikle çalışma alanları ve etkinlik mekânlarında konuşma anlaşılırlığı ve ses algısı da önemli bir konudur. 
Binalar her zaman güncel standartlara ve yönetmeliklere uygun olmayabilir. Yeni yapılar ve ruhsat gerektiren tadilatlar için yapı ruhsatı sürecinde ses yalıtımı hesaplamaları talep edilir. Mevcut binalarda ve ruhsat gerektirmeyen tadilatlarda ise, özel bir anlaşma yapılmadığı sürece çoğu zaman yalnızca asgari gereklilikler geçerlidir. Uygun bir Desibelmetre ile standartlaştırılmış yöntemlere göre, kullanılan yapı elemanlarının dış gürültüyü ne ölçüde azalttığı kontrol edilebilir ve elde edilen sonuçlar belirlenen sınır değerlerle karşılaştırılabilir. Binaların ses yalıtımı değerlendirilirken hava doğuşlu ses yalıtımı, darbe sesi seviyesi ve bina teknik tesisatlarından kaynaklanan kurulum gürültüleri arasında ayrım yapılır. Ayrıca Desibelmetreler, trafik veya ticari işletmelerden kaynaklanan dış ortam gürültüsünün izin verilen maksimum değerleri aşıp aşmadığını belirlemek için de kullanılabilir.
Bir yapının hava doğuşlu ses yalıtım değerlerinin yüksek olması, dışarıdan gelen gürültüye karşı korunan mekânlarda iyi bir izolasyon sağladığını gösterir. Mevcut ses yalıtımı, iç yapı elemanları için DIN EN ISO 16283-1, dış yapı elemanları için ise DIN EN ISO 140-5 standartlarına göre ses seviyesi farkı olarak belirlenir. Bu ölçüm için, gönderici mekânda belirlenmiş bir gürültü sinyali üretilir ve hem gönderici hem de alıcı mekânda Desibelmetre ile frekans bazlı ölçümler kaydedilir. Ölçümler, dış kaynaklı gürültü ve mekânın yankı süresi düzeltildikten sonra değerlendirilir. Elde edilen ses seviyesi farkı, örneğin konutlar için DIN 4109 veya VDI 4100 gibi standartlarda belirlenen gerekliliklerle karşılaştırılır.
Darbe sesi, zeminde yürürken oluşan özel bir gövde sesi türüdür. Bir yapının darbe sesi seviyesi düşük olduğunda, adım ve darbe gürültüleri bitişik odalara daha az iletilir. Darbe sesi, DIN EN ISO 140-7 standardına göre ölçülür. Ölçüm sırasında, gönderici mekânda ölçülecek döşeme standart darbe cihazı ile uyarılır ve alıcı mekânda bulunan Desibelmetre gelen sesi kaydeder. Sert zemin kaplamalarında, gönderici mekânda ayrıca ortam gürültüsü ölçülür ve bir hava doğuşlu ses ölçümü de yapılır. Bina tesisatları da gövde sesi üretir; örneğin asansörler, ısıtma ve su tesisatları ile elektrikli kepenkler, titreşim yoluyla sesi oda içine aktarır. Bu gürültüler, DIN EN ISO 10052 standardına uygun olarak Desibelmetre ile kaydedilir. Darbe sesi veya tesisat gürültü seviyeleri yüksek olduğunda, yapısal ayrım ve izolasyon önlemleri ile sesin azaltılması mümkündür. Bu sayede hem akustik konfor artırılır hem de standart ve proje gereklilikleri karşılanmış olur.
Gürültüye Karşı Teknik Talimat, Federal Emisyon Koruma kapsamında, genel halk veya komşuluk açısından tehlike, ciddi dezavantaj veya önemli rahatsızlık oluşturabilecek gürültü maruziyetlerini düzenleyen bir yönetmeliktir. Gürültüye Karşı Teknik Talimat da, bina dışı ve bina içi maruziyet noktaları için maruziyet sınır değerleri belirlenmiştir. Dış gürültüye karşı koruma gereklilikleri, çevredeki komşuluk alanının korunma ihtiyacına göre artmaktadır. Spor ve rekreasyon alanları için Almanya Spor Tesisleri Gürültü Koruma Yönetmeliği (18. BImSchV) ve Rekreasyon/Gündelik Gürültü Yönergesi kapsamında özel kriterler öngörülmüştür. Trafik gürültüsü (kara yolu, demiryolu, su yolu) DIN 45642, hava trafiği gürültüsü DIN 45643, inşaat gürültüsü ise İnşaat Gürültüsü Genel Uygulama Talimatı standardına göre ölçülür.
Bir Desibelmetre kullanılarak, kendi tesislerinizden kaynaklanan gürültünün komşuluk üzerinde kabul edilemez etkiler yaratıp yaratmadığı veya çevreden gelen gürültünün izin verilen sınır değerleri aşıp aşmadığı kontrol edilebilir. Gürültü maruziyeti tahminlerine dayalı değerler veya varsayımlar sorgulanıyorsa, bir uzman görevlendirilmeden önce kendi karşılaştırmalı ölçümlerinizi kaydetmek faydalı olabilir. Tesis işletmecisi veya konser/festival organizatörü olarak, gürültü seviyesinin belirlenen sınır değerleri aşmamasından sorumlusunuz. Analog çıkışlı veya röle çıkışlı Desibelmetreler kullanıldığında, önceden belirlenmiş sınır değerlerine ulaşıldığında uyarılar tetiklenebilir veya gürültü yoğun tesisler kısılabilir ya da kapatılabilir.
Gürültülerin ses etkisi, büyük ölçüde mekân geometrisine ve mekân donanımına bağlıdır. Bu unsurlar, yankı süresini önemli ölçüde etkiler. Uygun bir Desibelmetreye ek olarak, test sinyalleri için bir sinyal jeneratörü gereklidir. Desibelmetre, test sinyalinin ne kadar süre yankılandığını kaydeder. Ölçüm yöntemi DIN EN ISO 3382 standardında tanımlanmıştır. DIN 18041 standardında, mekânların büyüklüğüne bağlı olarak yankı süreleri için değerler verilmiştir. Grup A, söylenenin uzun mesafelerde iyi duyulması gereken mekânları kapsar, örneğin konferans veya eğitim odaları. Grup B ise konuşmanın yalnızca kısa mesafelerde iyi anlaşılması gereken mekânları kapsar.
Mobil ölçümler giderek daha fazla önem kazanmaktadır; çünkü gürültüler rahatsız edici ve çok yüksek algılandığında, ölçüm tek seferlik veya belirli bir süre boyunca sürekli olarak yapılabilir ve cihaz türüne bağlı olarak dahili belleğe kaydedilebilir. Bu tür ölçümler, özellikle yoğun trafikli şehir içi bölgelerde belirli bir süre için gerçekleştirilir ve kaydedilir. Daha sonra, gürültünün olası aşırı yüksekliği değerlendirilir ve gerekli önlemler planlanabilir. Ayrıca, ofis veya özel yaşam alanlarındaki stres faktörlerinin değerlendirilmesinde de gürültü rahatsızlıkları önemli bir rol oynar; aşırı gürültü, huzursuzluğa yol açabilir ve ciddi durumlarda sağlığı olumsuz etkileyebilir.
Ses Dozu Ölçümü
“Doz zehri belirler.” 16. yüzyılda Paracelsus tarafından ortaya konan bu özlü ifade, yalnızca yiyecek, solunum veya deri yoluyla alınan maddeler için geçerli değildir. Aynı zamanda, vücuda etki eden farklı türde radyasyonlar için de geçerlidir. On yıllardır bilinmektedir ki, röntgen ışınları, radyoaktif ışınlar ve aşırı gürültü maruziyeti, kalıcı sağlık hasarlarına yol açabilir.
İşitme hasarı riski yalnızca çok yüksek ses seviyelerinde ortaya çıkmaz. Belirli bir seviyenin üzerindeki gürültüye uzun süre maruz kalınması durumunda da kalıcı işitme kayıpları riski vardır. Çevre veya iş yerinden kaynaklanan gürültünün nedeni, çoğu zaman gürültüye maruz kalan kişiler tarafından doğrudan kontrol edilemez. Gürültü kaynağında azalma sağlanamıyorsa, uygun ses yalıtım önlemleri veya kişisel kulak koruyucular kullanılarak maruziyet genellikle azaltılabilir. Ses seviyesini düşürmek mümkün değilse, gürültüye maruz kalma süresi kısaltılmalıdır.
İşverenler, çalışanlarını iş yerindeki sağlık risklerinden korumakla yükümlüdür. Gürültü algılanabilir olsa da, etkisi Desibelmetre olmadan objektif şekilde değerlendirilemez. Bu nedenle, gürültü ölçümü ve değerlendirmesi için özel ölçüm yöntemleri ve cihazlar geliştirilmiştir. Gürültü dozimetreleri, belirli zaman aralıklarında çalışanların maruz kaldığı ses yükünü tespit eder ve kaydeder, ayrıca toplanan verileri belirlenen kriterlere göre değerlendirir.
Araştırmaların değerlendirilmesi sonucunda, sürekli gürültü seviyeleri ve zirve gürültü seviyeleri için belirli sınır ve eşik değerler oluşturulmuştur. Ölçümlere başlamadan önce, gürültü dozimetresinde uygulanacak yönetmelik veya standart için gerekli kriterlerin doğru şekilde ayarlandığından emin olunmalıdır. Sınır değerlerin ulaşılması veya aşılması durumunda, uygun koruma önlemleri uygulanmalı ve çalışanlar bilgilendirilmelidir.
İş Yerinde Gürültü Dozu ile İlgili Önemli Yönetmelikler ve Sınır Değerler Tablosu:
|
|
AB |
Britanya |
ABD |
|
Yönetmelik |
2003/10/EG SAYILI DİREKTİF |
The Control of Noise at Work |
The
National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) |
|
Alt tetikleme değeri |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w = 80 dB(A) |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w 80 dB(A) |
OSHA 80 dB (A) |
|
Alt tetikleme değeri |
LCpeak = 135 dB(C) |
LCpeak 135 dB(C) |
|
|
Üst tetikleme değeri |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w = 85 dB(A) |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w 85 dB(A) |
OSHA 85 dB (A) |
|
Üst tetikleme değeri |
LCpeak = 137 dB(C) |
LCpeak 137 dB(C) |
|
|
Sınır değer |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w = 87dB(A) |
LEP,d / LEX,8h
/ LEP,w 87dB(A) |
NIOSH REL
85dB (A) = 100 % |
|
Sınır değer |
LCpeak = 140 dB(C) |
LCpeak 140 dB(C) |
OSHA SPLpeak 140 dB(A) |
Bir gürültü dozimetresi ile bir çalışanın iş yerindeki gürültü maruziyeti kolay ve hızlı bir şekilde belirlenebilir. Bunun için dozimetre genellikle çalışma kıyafetine veya kaskına, kulağa mümkün olduğunca yakın bir şekilde takılır ve değerlendirme yapılacak çalışma süresi boyunca taşınır. Vardiya sonunda, cihazdaki veriler okunabilir ve işitme koruma önlemleri için temel oluşturur. Bazı dozimetreler, ölçüm sırasında elde edilen değerleri anlık olarak gösterir; bu sayede kullanıcı, yüksek gürültü maruziyeti durumunda hemen tepki verme imkânına sahip olur.
Gürültü ölçümleri, farklı amaç ve hedeflerle gerçekleştirilmektedir. Her bir ölçüm türü, hem ölçüm prosedürü ve Desibelmetre gereksinimleri açısından hem de ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi bakımından farklılık gösterir. Ölçüm değerlerinin doğru şekilde belirlenmesi ve kullanılması için, ilgili standartların ve normların bilinmesi ve uygulanması önemlidir. Bazı mühendislik ofisleri, gürültü ölçümleri ve raporlamalarında uzmanlaşmış olup, ses yalıtımı ve akustik alanında yetkili bilirkişi olarak sertifikalandırılmıştır. İşletmede, standart ve yönetmeliklere uygun şekilde gürültü ölçümü ve değerlendirmesi yapmakla görevli teknisyenler ise, gerekli bilgileri çok günlük uygulamalı eğitimler ile edinebilirler.
Günümüzün teknikleşmiş toplumunda, birçok insan sık sık ve uzun süreler boyunca trafik, ticari veya eğlence gürültüsüne maruz kalmaktadır. Kullanıcılar, bu nedenle konut ve çalışma alanlarında, dışarıdan gelen gürültüye, komşu konut ve kullanım birimlerinden gelen rahatsız edici seslere ve bina tesisatlarından yayılan seslere karşı korunmalıdır.
Bina elemanlarının gürültü yalıtım performansı ve bina tesisatlarının ses emisyonunun ölçümler sırasında birbirine tutarlı şekilde belirlenebilmesi için, ilgili ölçüm yöntemleri aşağıdaki standartlarda tanımlanmıştır:
| DIN EN ISO 16283-1 | Akustik |
| DIN EN ISO 16283-2 | Akustik
|
| DIN EN ISO 16283-3 | Akustik
|
| DIN EN ISO 16032 | Akustik
|
| DIN EN ISO 10052 | Akustik
|
EN ISO 10052 ve onun Almanca versiyonu DIN EN 10052, odalardaki sesin ölçümü için kısa yöntemleri tanımlar. Bu standarda göre, cephelerin hava sesi yalıtımı, 
odalar arası hava sesi yalıtımı, tavanların darbe sesi yalıtımı ve binalardaki tesisat sistemleri tarafından üretilen ses basınç seviyesi için özet değerlerin belirlenmesine yönelik basitleştirilmiş yöntemler bir araya getirilmiştir.
Bu kısa yöntemler, odadaki ölçüm noktalarına kolayca taşınabilen ve elde tutularak kullanılabilen bir Desibelmetre ile binalardaki ses basınç seviyelerinin belirlenmesini sağlar. Ölçüm sayısı, cihazın yerleştirilme düzeni ve diğer koşullar her yöntem için detaylı olarak açıklanmıştır. Ölçümlerde kullanılan Desibelmetrelerin, EN 60804 ve EN 60651’e göre 0 veya 1 hassasiyet sınıfı gerekliliklerini karşılaması ve her ölçümden önce mikrofon dahil olmak üzere tamamlanmış bir ölçüm sistemi olarak kalibre edilmesi gerekmektedir.
Açık alanda yapılan ses ölçümlerinde, ölçüm değerleri üzerinde yalnızca parazit gürültüler, yapılar, bitki örtüsü ve arazi yapısı etkili değildir. Sıcaklık değişimi, rüzgâr koşulları ve hava nemi gibi meteorolojik koşullar da kırılma, saçılma ve absorpsiyondaki değişimler yoluyla ölçüm noktasındaki ses immisyonlarını etkiler. Dış ortamda kullanılabilir ses ölçümleri için yalnızca yüksek kaliteli ve dış mekân kullanımına uygun bir Desibelmetre kullanmak yeterli değildir. Her ölçümde, açık alanda elde edilen ses değerlerinin yapılaşma, zemin yapısı, bitki örtüsü ve mevcut meteorolojik koşullara da bağlı olduğu dikkate alınmalıdır.
Ses ölçümlerinin uygulanmasını düzenleyen standartlarda, rüzgâr şiddeti ve rüzgâr yönü ile hava durumu hakkında bazı koşullar belirlenmiştir. Ne yazık ki farklı ölçüm ve hesaplama yönetmelikleri birbirinden farklılık göstermektedir. Çeşitli güncel düzenlemelerde, sesi etkileyen çok sayıdaki meteorolojik olgu ve konum koşulu henüz kapsamlı şekilde dikkate alınmadığından, doğru şekilde gerçekleştirilen ses ölçümü ve değerlendirmesine rağmen zaman zaman izin verilmeyen derecede yüksek gürültü seviyeleri ortaya çıkabilmektedir.
DIN 45645 Bölüm 1 “Ölçümlerden değerlendirme seviyelerinin belirlenmesi”, Bölüm 1 “Komşulukta gürültü immisyonları” kapsamında, ölçümde kullanılan ses seviyesi ölçüm cihazları, kalibrasyon, ek cihazlar, ölçüm konumları, ölçümlerin zamanı, süresi ve gerçekleştirilmesi ile yabancı gürültüler ve hava koşullarına ilişkin ayrıntıları tanımlar. DIN 45645-1 standardının dış ortam ölçümleri için bir Desibelmetreye getirdiği gereklilikler arasında, rüzgâr gürültülerinin ölçüm sonuçlarını mümkün olduğunca az etkilemesi için mikrofonun bir rüzgâr koruyucu ile donatılması ve mikrofon tutucusunun ve diğer bileşenlerin mikrofon çevresindeki ses alanını mümkün olduğunca az değiştirmesi yer almaktadır.
Açık alanda belirli bir noktada Desibelmetre ile kaydedilen gürültü seviyeleri, gürültü kaynağındaki ses seviyesi sabit ve topografya aynı olsa bile hava koşullarına bağlı olarak farklılık gösterebilir. Bu nedenle her dış ortam ölçümünde hava koşullarının dikkate alınması ve belgelendirilmesi önemlidir. DIN 45645-1 standardına göre, değerlendirme seviyesi sesin yayılımı için elverişli hava koşullarında belirlenmeli veya ölçüm farklı hava durumlarını kapsayan daha uzun zaman dilimlerine yayılmalıdır.
Sesin yayılımı için elverişli hava koşulları arasında rüzgârın ses kaynağından ölçüm noktasına doğru esmesi (arkadan rüzgâr) ve sıcaklık inversiyonu yer alır. Arkadan rüzgâr, rüzgârın engellenmeden ses kaynağından ölçüm noktasına doğru esmesi ve ek ses dalgalarını bu yöne taşıması anlamına gelir. Sıcaklık inversiyonu ise, yer seviyesindeki hava sıcaklığının daha yüksek hava katmanlarına göre daha düşük olması durumudur; bu nedenle yayılan ses yer yönüne doğru yönlendirilir.