Hava İstasyonu

Hava istasyonu terimi dış mekan iklim değerlerini kaydeden ölçüm cihazları için kullanılır. Buna karşılık, hava koşullarından bağımsız verileri de kaydeden ölçüm cihazları genelde hava istasyonu olarak adlandırılır ve hava istasyonu hem iç hem de dış mekanda kullanılır.

Hava durumuna uyum sağlamak zorunda olanlar sadece boş zamanlarını dışarıda geçirmek isteyen, ağırlıklı olarak dışarıda çalışan ya da sürücü olarak sürekli yolda olan kişiler değildir. Sokakta ya da otoparkta kar ya da buz, işe ya da okula giderken sis ya da şiddetli yağmur ve evlerde, ofislerde, okullarda ya da laboratuvarlarda devamlı ısı neredeyse herkesi etkileyebilir. Pek çok insan hava koşullarından haberdar olmak için bölgesel hava durumu tahmini ya da akıllı telefon uygulamalarını kullanır. Bu tahminler yerel olarak yeterince ayrıntılı olmadığında kullanıcı kendi hava istasyonu ile gerekli verileri istenen konumda alabilir. Çoğu hava istasyonu modeli, mevcut değerleri belirleme ve kaydetmenin yanı sıra yerel olarak toplanan verilerden sonraki günler için sıcaklık ve yağış tahminleri de oluşturabilir.

Hava durumu ve çevresel veriler, tarım, inşaat, üretim, ticaret, yolcu ve yük taşımacılığı, spor etkinlikleri, sivil koruma ve güvenlik gibi pek çok sektörde önemli bir rol oynar. İlgili gereksinimlere uyarlanmış bir hava istasyonu ile veriler doğrudan yerinde kaydedilebilir ve değerlendirilebilir.

Hava istasyonu, kullanım amacına göre farklı ölçüm parametreleri için farklı sensörlere sahip olabilir. Sıcaklık ve nemin yanı sıra sağlığı ya da iklimi etkileyen çeşitli hava kirleticilerinin konsantrasyonu gibi hava durumuna bağlı olan ya da olmayan değerler de ölçülür.  

Hava istasyonunun istenen ölçüm değerleri için sensörlerle donatılmasının yanı sıra bu sensörlerin hangi ölçüm aralığını kapsadığı ve hassasiyet derecesinin ne olduğu de göz önünde bulundurulmalıdır.

- Hava sıcaklığı ve nemi

- Hava basıncı

- Rüzgar gücü ve rüzgar yönü

- Yağış miktarı

- Hava kirleticiler

- Işık yoğunluğu

- Toprak değeri

Bazı uygulama alanlarında mevcut verilerin ölçülmesinin yanı sıra bu verilerin kaydedilmesi ya da doğrudan diğer cihazlara iletilmesi de önemlidir. Hava istasyonu genellikle mekasal olarak ayrılmış birimlerden oluşur. Sensörler, ölçüm verilerini kablosuz olarak ilgili baz istasyonuna iletir. Verilerin sahada depolandığı ve aylar sonra okunduğu ölçüm noktaları da vardır. Diğer uygulamalar için ölçüm verileri bir ağ ya da bulut üzerinden erişilebilir olmalıdır. Tüm modern hava istasyonlarında depolanan ya da aktarılan veriler, bilgisayar programları ile belgelenebilen ve değerlendirilebilen formatlardadır. Bazı hava istasyonlarında fanları ya da yardımcı ısıtıcıları kontrol etmek için arayüzler bulunur. Görsel ve sesli alarm sistemleri de belirli sınır değerlerine ulaşıldığında tetiklenebilir.

Doğru hava tahmini, pek çok uygulama için temel özelliklerden biridir. Bunun için ön koşul, hava istasyonunun birçok ölçüm verisini değerlendiren ve sonraki günlerin gelişimini elde eden bir meteoroloji servisinden veri alabilmesidir. Tehlikeli durumlarda tehlike oluşmadan önce hava istasyonu aracılığıyla erken uyarılar da yapılabilir.

Bazı ölçümler için belirli sensör konumları söz konusudur. Böylece, kaydedilen ölçüm değerleri, arazi koşulları ya da bitki örtüsü tarafından zarar görmez. Bu nedenle, genelde dış mekan hava istasyonu direklere ya da belirli mesafelerde daha yüksek ya da eşit yükseklikteki elemanlara monte edilir. Tüm sensörlerin ısıya, dona, rüzgara, yağışa ve güneşe maruz kaldıkları için dayanıklı olmaları gerekir. Sensörler için bir konum seçerken ilgili kontrol, bakım ya da onarım işlemleri için sensörlerin erişilebilir olması sağlanmalıdır. Binalarda, salonlarda, depolarda ya da üretim alanında sensörlerin konumu ve yüksekliği genelde hangi boyutların hangi amaçla ölçüldüğü ile belirlenir.

Tarımda hava durumu özellikle açık havada mahsul üretimi için çok önemli olan bir faktördür. Sıcaklıklar, ekim zamanlamasını ve hassas ürünler için özel koruyucu önlemleri belirler. Yağmur olasılığı, tahıl ve saman için hasat tarihini belirlemede önemlidir. Ekim, kuru gübreleme ve bitki koruma ürünlerinin uygulanmasında rüzgar kuvveti ve yönü de dikkate alınmalıdır. Bazı hava istasyonları, ışık miktarını, fotosentetik olarak aktif radyasyonu ya da toprak nemi, toprak sıcaklığı, pH değeri ve besin içeriği gibi toprak değerlerini de ölçebilir.

Endüstriyel tesisler ve emisyonlu enerji santralleri için tesislerin belirli rüzgar koşullarında çalıştırılamayacağı ya da çevreye zarar vermemek için düşük güçte ya da ek ekipmanla çalıştırılabileceğine dair bazı düzenlemeler olabilir. Yağış eksikliği ve yüksek sıcaklıklar da belirli koşullar altında tesislerin çalışmasını etkileyebilir. Öngörülen fırtına, dolu ya da şiddetli yağmur durumunda ilgili planlı güvenlik önlemleri zamanında başlatılabilir. 

Hava kalitesi, proses akışı ve ürün kalitesi üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olabilir. Ürünlerin türüne ve üretim koşullarına göre sıcaklık, nem, partikül madde içeriği, karbondioksit ya da oksijen konsantrasyonu gibi çeşitli hava değerleri izlenmelidir.  

Okullarda, satış noktalarında, atölyelerde, toplantı yerlerinde, fabrikalarda ya da ofislerde pek çok insan günün çoğunu içeride geçirmek ister. İç mekan iklimi, performans ve refahın haricinde pek çok şeyi de etkilediği için çoğu odada değerler ölçülür. İç mekanlarda çoğu zaman kontrol edilen ölçüm değerleri hava sıcaklığı ve nemdir. Bunun haricinde, karbondioksit içeriği, formaldehit konsantrasyonu (HCHO ya da CH2O) ve uçucu organik bileşiklerin (TVOC) içeriği de ölçülür. Belirli değerlerin altına düşülmesi ya da bu değerlerin aşılması durumunda hava değişimi ısıtma ya da soğutma ile tepki verilebilir.

Mobil hava istasyonu, emisyonlu hasarlarda belirli hava kirleticilerinin konsantrasyonlarını kaydeder. Bu şekilde, hasar bölgesinde bulunanların haricinde yakın bölgelerdeki kişiler için de riskin en aza indirilmesi amaçlanır. Zararlı maddelerin tespiti, risk değerlendirmesi ve güvenlik önlemlerinin temelidir.

Hava istasyonu, meteorolojik parametreleri ölçen ve hava durumunu gözlemlemeye yarayan çeşitli ölçüm cihazlarından oluşur. Hava istasyonu, hava durumu ölçüm ve tahminleri için ve özel amaçlar için kullanılır. Hava istasyonu, analog ve dijital olarak ayrılır. Analog bir hava istasyonu, ahşap ya da hava koşullarına dayanıklı plastikten yapılmış küçük kutulardır.

Bu kutular, hava istasyonunu yağmur ve kirden korumanın yanı sıra doğru ölçüm değerlerinin elde edilmesini de sağlar. Hava istasyonu, rüzgar geçiren lamel duvarlardan yapılmıştır ve dış kısmı beyaza boyanmıştır. Böylece, sıcaklık verileri güneş radyasyonundan etkilenmez. Güneş parladığında ve hava hafif bulutlu olduğunda koyu renkli yüzey daha fazla radyasyon emerek bunu iç ortama yayar ve böylece iç ortam sıcaklığı dış ortam sıcaklığına kıyasla artar. Bu nedenle, hava istasyonu çok yüksek sıcaklıklar kaydeder. Hava istasyonlarından elde edilen verilerin birbirleri ile karşılaştırılabilmesi için çimenlik bir alanın iki metre üstüne ve en yakın ağaçtan on metre uzağa yerleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bunun haricinde, hava istasyonunun bütün gün güneş alabilmesi ve rüzgarın estiği bir yerde bulunması gerekir.

Hava istasyonu genelde psikrometre, maksimum ve minimum termometre ve termohigrograftan oluşur. Hava istasyonunun dışında bir yağmur ölçer ve anemometre de bulunur. Modern hava istasyonları, küresel radyasyonu, güneş ışığı süresini ve buharlaşma ve toprak sıcaklığı gibi özel değerleri de ölçer. Analog hava istasyonları, elekriğe ihtiyaç duymaz ve daha iyi bir değerlendirme yapılmasını sağlar. Bunun haricinde, bu tür bir hava istasyonu ile hava durumu geçmişi gibi ek gözlemler yapılabilir. Analog hava istasyonunun dezavantajı, hava durumu verilerinin yalnızca belirli aralıklarla kaydedilmesi ve her zaman elle okuma gerektirmesidir.

Hava istasyonu kalibrasyonu, hava istasyonunu şirket içi test ekipmanı havuzuna dahil etmek ya da yıllık kalibrasyon için kullanmak isteyen şirketler için geçerlidir. ISO sertifikası, tüm ölçüm değerlerinin yer aldığı bir test sertifikası ve laboratuvar kalibrasyonunu içerir. Şirket ünvanı ve adresi ya da siparişi veren kişinin adı ve adresi de sertifikada belirtilir.

Hava istasyonu sensörleri uzun süreli stabilite sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle, özel sektörde kullanım için düzenli kalibrasyon gerekli değildir. Profesyonel kullanım için gerektiğinde bazı işlemler (sensörlerin dönüştürülmesi, kabloların uzatılması, sinter filtreler vb.) yapılabilir. Belirli bir ölçüm görevi söz konusu olduğunda ya da herhangi bir sorunla karşılaşıldığında lütfen bizimle iletişime geçiniz. Teknisyenlerimiz, her konuda yardımcı olacaklardır.

Meteoroloji, tarımda son derece önemli bir rol oynar. Hidroloji ya da su bilimi, bahçecilik, hayvancılık ve ormancılık gibi çeşitli alanları kapsar ve hava sıcaklığı ve nemi, yağış, rüzgar hızı ve yönü ve güneş ışığı gibi verilere ilişkin bilgi içerir. Bu parametrelerin tarım üzerinde doğrudan bir etkisi vardır. Hava istasyonu, verimli çalışmaya çok katkıda bulunabilir.

Gelişmiş bir hava istasyonu, güç içinde alınan değerleri tarih ve saat bilgileriyle kaydeder. Bu tür bir hava istasyonu bile alarm üretebilir. Alarm, don gibi hava olaylarının meydana gelip gelmeyeceğini bilmek için çok yararlıdır. Don, hava istasyonunda kaydedilen hava sıcaklığı 0 °C’ye eşit ya da daha az olduğunda meydana gelir. Sıcaklık trendi biliniyorsa zamanında hareket edilebilir. Beyaz ve siyah buz olarak bilinen çeşitli don türleri mevcuttur. Beyaz buz, sıcaklığın 0 °C’nin altında düştüğü ve bitkilerin yüzeyinde buz oluştuğu zamandır ve genelde nemli hava kütlelerinden kaynaklanır. Siyah buzda sıcaklık 0 °C’nin altına düşse de buz oluşmaz. Bu tip bir don olayı, hava kütlesi kuru olduğunda ortaya çıkar. Düşük sıcaklık, bitkileri çeşitli şekillerde etkiler. Fonksiyonel aktivite zayıflar bu da enzimatik eylemleri, solunum yoğunluğunu, fotosentetik aktiviteyi ve su alım oranını azaltır. Solunumu, fotosentezi, terlemeyi, su alımını ve yükselen dolaşımı yavaşlatan biyolojik dengelerde bir değişim meydana gelir ve sonunda hücre ölümü ve doku yıkımı meydana gelir.

Hava istasyonunda bir yağmur ölçerin entegre edilmesi kullanıcının su miktarını da görebileceği anlamına gelir. Böylelikle sulama daha iyi bir şekilde düzenlenebilir ki bu da su gibi değerli bir varlığın yönetilmesini ve aynı zamanda maliyetlerden tasarruf edilmesini sağlar.

Klasik hava istasyonu, aslında hava durumunu görüntülemek için kullanılan küçük bir hava istasyonudur. Bu klasik hava istasyonunun kökeni Alpler bölgesine dayanmaktadır. Bu klasik hava istasyonu, iki kapı ve her iki tarafta iki figür bulunan küçük bir ev şeklindedir. Genelde hava istasyonunun sol tarafında bir kadın; sağ tarafında da bir erkek figürü bulunur. Hava istasyonundaki bu iki figürün kıyafetleri de genelde bu bölgenin özelliklerini taşır. Bu tür bir hava istasyonu ahşaptan yapılmış olsa da hava koşullarından korunduğu sürece dış mekanda da kullanılabilir.

Bu klasik hava istasyonundaki tahminler modern bir hava istasyonundaki kadar hassas ve doğru değildir. Klasik hava istasyonunun ölçüm prensibi gayet basittir. Hava istasyonunun içinde nemdeki değişikliklere tepki veren bir tel ya da at kılı ipliği bulunur. Hava tamamen kuruduğunda (%0 nem) bu kıl genelde gerçek uzunluğa sahiptir. Hava nemlendiğinde kıl yayılmaya başlar ve tamamen doymuş havada (%100 nem) %2.5’e kadar genişleyebilir. Bu değişiklikler, pozisyon ve bükülmede bir değişikliğe yol açar ve kadın figürü kuru havada yazlık bir elbise ile dışarı çıkarken erkek figürü nemli havada bir şemsiye ile dışarı çıkar. Klasik hava istasyonunda genellikle sıcaklığı gösteren bir termometre de bulunur. 

Bu hava istasyonunun modern bir hava istasyonundan daha basit olduğu göz önünde bulundurulmalıdır çünkü bu klasik hava istasyonu hava tahmini sağlamaz; sadece mevcut sıcaklık ve nem değerine tepki verir.

Farklı hava basıncı koşulları (hava istasyonundaki ilgili simgeler ya da sayılar) dünya üzerindeki farklı yerlerde farklı seviyelerde yükselen hava kütlelerinden kaynaklanır. Bu durum, güneş ekvatordaki havayı kutuplardaki havadan daha güçlü bir şekilde ısıttığı için her zaman söz konusudur. Güneş enerjisi, ekvatordan her iki kutba doğru gittikçe zayıflar.

Ancak, ekvatorda yükselen havanın tekrar bir yere inmesi gerekir ve bu ekvatordan biraz daha uzakta olan ve havanın fazla ısıtılmadığı yerlerde gerçekleşir. Ekvatorda yükselen ve yana doğru itilen aşağı doğru basan hava bu hava ile rekabet edemez. Bu bölgelerde basınç yükseldiğinde düşen hava kütleleri ısındıkça nadiren yağmur yağar ve bu da herhangi bir bulut oluşumunu önler. Bu nedenle, kutuplara kadar yükselen üç büyük hava kütlesi sistemi vardır ve daha kuzey ya da güneyde düşen hava kütleleri vardır. Yer değiştiren alçak ve yüksek basınç alanları, dünyanın dönüşünden kaynaklanır. Hava kütleleri yükseldiğinde daha önce bulundukları yerde kısa bir süreliğine negatif bir basınç olur. Hava (rüzgar) her yönden alçak basınç alanı yönünde akar.

Alçak basınç, havanın yükselmekte olduğu anlamına gelir ve bu da bulut oluşumuna neden olur, çünkü havada bulunan gaz halindeki nem, yükselme nedeniyle soğuyan havada küçük damlacıklara dönüşür (hava istasyonları bulut oluşumunu ve yağmuru işaret eder). Yüksek basınçlı bir alan ise bunun tam tersini ifade eder: yerdeki hava her yöne yüksek basınçtan uzaklaşmalıdır (hava istasyonu rüzgarı gösterir). Yüksek basınç alanında büyük hava kütleleri geniş bir alana iner. Batan hava daha sıcaktır ve ısınan hava daha fazla nemi gaz halinde emebilir ve böylece, bulutlar dağılabilir. Sonucunda da güneşli hava meydana gelir. Pek çok hava istasyonu, hava tahmini için hava basıncını kullanır ve hava basıncını gösterir.

Hava istasyonunu kullanarak hava durumu verilerini hem küresel hem de yerel düzeyde izlemek önemlidir. Bu, mevcut hava durumu verilerinin basit bir şekilde görüntülenmesinden, uzun süreli gözlemden ve kaydedilen hava durumu verilerinin analizinden belirli değerlerin altına düşen ya da bu değeri aşan değerlere yanıt vermeye kadar değişebilir. Hava istasyonu, işletim ve değerlendirme yazılımı ve arayüzü ile birlikte tüm bu olanakları sunar.

Hava istasyonu uygulama alanları, tarım ve ormancılık, tekne ve gemicilik, su yönetimi ve açık hava etkinlikleri gibi özel uygulamalardan ticari kullanıma kadar uzanır. Hava istasyonu, iç mekan sıcaklığını ve hava nemini ölçebilir ve yağmur ölçer, rüzgar yönü göstergesi ya da rüzgar hızı sensörü gibi çeşitli sensörlere sahip olabilir. Hava istasyonunun kablosuz sensörleri 100 metreye kadar bir menzile sahiptir ve böylece tamamen serbest ve esnek bir kurulum sağlar. Çoğu durumda sensörlerde güç kaynağı olarak pil kullanılır.

Kullanılan tüm sensörler hava istasyonu tarafından otomatik olarak algılanır ve bu nedenle hemen kullanılabilir. Hava istasyonu, güncel hava durumu verilerini ve hava durumu gelişmelerini büyük bir ekranda devamlı olarak görüntüleyebilir ve veriler değerlendirme yazılımı aracılığıyla kaydedilip analiz edilebilir. Bu amaçla hava istasyonu ile elde edilen tüm veriler arayüz aracılığıyla bilgisayara aktarılır. Böylece, hava istasyonu, hava durumu verilerinin kolay ve kapsamlı bir şekilde gözlemlenmesini ve analiz edilmesinin yanı sıra belirli hava koşullarına tepki verilmesini sağlar.

Evden çıkmadan önce dış hava sıcaklığını ve yağmur ya da fırtına olup olmadığını bilmek önemlidir. Bunun haricinde, önümüzdeki birkaç gün hatta saat içinde havanın nasıl olacağını bilmek de son derece önemlidir. Güvenilir ve doğru hava tahminlerine erişim, uygun kıyafetlerin seçilmesini ve açık havada gerçekleştirilen etkinlikler için en uygun zamanlamanın yapılmasını sağlarken aynı zamanda bir şekilde hava durumuna bağımlı olan tüm işletmeler için operasyonel planlamayı da kolaylaştırır.

Otto von Guericke, hava basıncının gücünü 17. yüzyılın başlarında vakum üzerine yaptığı deneyler sırasında keşfetmiştir. Guericke, gözlemleri sırasında hava basıncı seviyesiyle hava durumu arasındaki bağlantıyı da fark etmiştir. O dönemde Guericke, havayı özel bir pompayla çektiği uzun bir cam şişeyle deneyler yapmıştır. Tüpün açık ucunu bir su fıçısının içine yönlendirmiş ve suyun yukarı doğru ne kadar itildiğini gözlemlemiştir. Ortamdaki hava basıncındaki değişimin sonucunda cam tüpün içindeki seviye de değişmiştir.

Otto von Guericke 300 yıldan daha uzun bir süre önce hava basıncıyla yağmur yağma olasılığı arasında bir bağlantı olduğunu fark etmiştir. Bu keşfi sayesinde bulutların görünmediği zamanlarda bile yağmur ve fırtınaları tahmin edebilmiştir. Modern hava istasyonlarında da yağış için konuma dayalı hava tahmini için bir barometre yani hava basıncı göstergesi kullanılır. Ancak modern hava istasyonlarının okunması çok daha kolaydır.

Bir hava istasyonunun yerel ölçüm değerleri, meteoroloji uydularından gelen verilerle desteklenebilir. Uydu tabanlı bir hava istasyonu söz konusu olduğunda uydu görüntülerinden elde edilen sıcaklık, bulut ve rüzgar verileri de geniş bir alan üzerindeki tahminlere dahil edilir. Uydu görüntülerinin kullanılması, tahminlerin birkaç güne yayılmasını ve beklenen sıcaklık ve rüzgar koşullarının ek olarak belirtilmesini sağlar.

Dolayısıyla uydu tabanlı bir meteoroloji istasyonu, hava tahmininde sadece kendi ölçtüğü verileri değerlendirebilen bir meteoroloji istasyonuna göre çok daha fazla bilgi sunar. Uydu tabanlı hava istasyonu, meteoroloji uzmanları tarafından değerlendirilen uydu verilerinin sonuçlarını günde birkaç kez alır. Bu verilerin yardımıyla önümüzdeki birkaç gün için hava durumunun gelişimi yüksek hassasiyet derecesiyle tahmin edilebilir.

Uydu tabanlı hava istasyonunun hassas hava tahmini, hava durumuna bağlı özel ve operasyonel planlamayı basitleştirir. Örneğin, hava kalitesiyle ilgili çevresel düzenlemeleri olan şirketler, belirli rüzgar yönleri ve rüzgar şiddetleri için öngörülen önlemleri zamanında başlatabilir. İnşaat şirketleri ve çiftçiler, açık hava çalışmaları için günlük ve haftalık planlamalarında yağmur, don ve fırtına uyarılarını dikkate alabilir. Temizleme ve taşlama hizmetlerinden sorumlu olan birimler, çalışanlarını ve araçlarını hazırda bekletebilir ve öngörülen buzlanma riski durumunda çalışanlarını zamanında uyarabilir.

Uydu tabanlı hava istasyonunun hassas hava durumu tahminleri ve hava durumu uyarıları, fırtına ya da şiddetli yağmur gibi hava olaylarından kaynaklanan olası bir tehlike durumunda hedeflenen yerel önlemlerin alınmasını da sağlar. İnsanlar, hayvanlar ve maddi varlıklar özel önlemler alınarak korunabilir ya da güvenli hale getirilebilir.

Hava durumu ağları çeşitli ölçüm istasyonundan gelen bilgileri bir araya getirir. Ne kadar çok kullanıcı kendi hava istasyonunundan gelen verileri çevrimiçi bir ağda kullanıma sunarsa bu ağda o kadar ayrıntılı zaman ve konum bazlı değerlendirmeler yapılabilir. Bölgedeki katılımcı ağı ne kadar yoğun olursa değerlendirmelere o kadar fazla yerel veri dahil edilebilir.

Hava istasyonlarını çevrimiçi bir ağa entegre edenler, verilerini yalnızca ağ içindeki değerlendirmeler için kullanılabilir hale getirmezler. Aktarılan hava durumu verilerinin çoğuna herhangi bir internet kullanıcı tarafından çevrimiçi olarak erişilebilir. Entegre bir hava istasyonunun bulunduğu konumlar bir harita üzerinde işaretlenmiştir. Bu istasyonlardan biri seçildiğinde güncel hava durumu verileri ve genellikle istasyon türüne ve konumuna ilişkin bilgiler görüntülenir. 

Çevrimiçim ağa entegre edilmiş bir hava istasyonunun verileri internet üzerinden herhangi bir kounmda alınabilir. Hava istasyonu için hava durumu uyarılar, hava durumu tahminleri ve geçmiş günlere, haftalara ve aylara ait kayıtlı hava durumu verileri de görüntülenebilir. Çevrimiçi ağdaki haritalama, kullanıcılara akıllı telefonlardan ya da bilgisayarlardan istasyonların konumlarındaki mevcut hava durumunu rahat bir şekilde gözlemleme imkanı sunar.

Web kameraları, günümüzde belirli bir yerdeki hava durumunu görmenin çok basit bir yoludur. Hemen hemen her şehirde bu kameralardan birkaç tane mevcuttur. İnternette arama motorlarına hava durumunu öğrenmek istediğiniz yeri yazıp ardından web kamerasını kullanarak bunu görmek mümkündür.