38.007,00 TL
KDV ve Kargo ücreti hariç
Sürücü kursunda, her sürücüye aracın motorunun mümkün olduğunca belirli bir devir aralığında çalışması gerektiği açıklanır. Sürücünün bu aralığı takip edip etmediğini anlayabilmesi için, hız göstergesinin yanı sıra araçta bir de devir göstergesi de bulunur. Bu devir göstergesi, aracın devir ölçüm cihazından sürekli olarak anlık ölçüm değerini gösterir.
Araçtaki onarım ve bakım amaçları için, sabit olarak yerleştirilmiş olan devir ölçüm cihazından bağımsız olarak, mobil ve araçtan bağımsız bir devir ölçer kullanılır. Örneğin, basit bir mobil devir ölçüm cihazı, yaygın içten yanmalı motorların devir hızını ateşleme kablosu üzerinden ölçebilir. Bunun için ölçüm klemensi, ateşleme kablosuna takılır ve ateşleme darbelerini kaydeder. Cihaz daha sonra bu verilere dayanarak motor devir hızını dakikadaki devir sayısı (RPM) olarak hesaplar.
Sadece araçlarda değil, birçok makine ve teknik tesiste de devir ölçüm cihazları kullanılır; bu cihazlar, arızalar hakkında ipuçları elde etmek veya hızları optimize etmek ve verimliliği artırmak amacıyla kullanılır. Motorlar, şanzımanlar, miller, silindirik makaralar, santrifüjler, fanlar, pompalar ve türbinler gibi çeşitli sistemlerde devir ölçümü için farklı donanımlara sahip birçok cihaz mevcuttur.
Sonraki bölümde, mobil devir ölçüm cihazlarında seçim kriterleri, en yaygın ölçüm prensipleri ve donanımlarına kısaca değineceğiz.
Bir devir ölçüm cihazı seçerken, seçilen modelin kullanıcının özel gereksinimlerine en uygun şekilde uyduğundan emin olmak için dikkate alınması gereken birçok faktör vardır.
Devir ölçüm cihazları, makine mühendisliği, üretim, araç teknolojisi ve laboratuvar uygulamaları gibi birçok alanda, dönen nesnelerin dönüş hızını hassas bir şekilde ölçmek için kullanılır.
Uygulama durumuna bağlı olarak, aşağıdaki kriterler belirleyici olabilir:
Ölçüm büyüklükleri, mobil devir ölçüm cihazı arayışında en önemli kriterlerden biridir. Sadece devir ölçülmesi gerekiyorsa, tüm ölçüm prensipleri kullanılabilir. Ancak, aynı zamanda silindirik makaralar veya konveyör bantları gibi yüzey hızları veya mesafe uzunluklarının da doğrudan devir ölçüm cihazı ile ölçülmesi gerekiyorsa, öncelikli olarak mekanik temaslı devir ölçüm cihazları uygundur. Bu cihazlarda, tanımlı çevresi olan ölçüm tekerlekleri aracılığıyla, ölçüm tekerleğinin dönüş sayısı, örneğin dakikada metre cinsinden hız ve metre cinsinden uzunluk olarak verilebilir.
Kontrol edilecek makineler ve sistemler için gerekli olan ölçüm aralığı dikkate alınmalıdır. Bir mekanik devir ölçüm cihazı genellikle yalnızca yaklaşık 20.000 devir/dakikaya kadar olan dönüş hareketlerini ölçebilirken, optik cihazlar genellikle 100.000 devir/dakikaya kadar bir ölçüm aralığına sahiptir.
Bileşenlerin erişilebilirliği ve olası ölçüm mesafesi, cihaz seçimi sırasında dikkate alınmalıdır. Bir temas sensörlü mekanik devir ölçüm cihazı, doğrudan ölçüm noktasına yerleştirilmelidir. Optik yansıma ile ölçüm yapan cihazlarda ise 50 mm ile 500 mm veya hatta 1.500 mm'ye kadar mesafeler mümkündür.
Kombine cihazlar, iki ölçüm prensibinin uygulanmasına olanak tanır ve böylece daha geniş bir kullanım alanı sağlar. Temas probu ve yansıma ölçümü yapan cihazların yanı sıra, hem temas ölçümleri hem de stroboskopik ölçümler yapabilen bazı cihazlar da mevcuttur.
Aşırı değerlerin tespit edilmesi veya ölçüm verilerinin sonradan analiz edilmesi gerektiğinde, bir devir ölçüm cihazında bellek ve veri aktarım işlevi önemli hale gelir. Birçok devir ölçüm cihazı, bir ölçüm serisi boyunca minimum ve maksimum devir değerlerini kaydeder.
Bazı cihazlarda, birden fazla ölçüm serisine ait aşırı değerler (maksimum ve minimumlar) için hafıza alanları bulunur ve belirli cihaz tiplerinde ortalama değerler de hesaplanır. Devir ölçüm cihazı bir RS232 arayüzüne sahipse, ölçüm verileri doğrudan bir bilgisayara aktarılabilir, orada saklanabilir ve daha sonra işlenebilir.
Devir ölçüm cihazları, dönen makinelerin veya bileşenlerin dönüş hızını hassas bir şekilde tespit etmek için kullanılır – bu, birçok endüstriyel ve teknik uygulamada kritik bir faktördür.
Kullanılan teknolojiye bağlı olarak, optik, manyetik veya mekanik ölçüm gibi farklı ölçüm prensipleri uygulanabilir.
Bu prensiplerin her biri, ister zorlu çevre koşullarında ölçüm, ister erişilmesi güç alanlarda kullanım kolaylığı, isterse yüksek hassasiyet gereksinimi olsun, kendine özgü avantajlar sunar.
Dönüş hareketini mekanik temas yoluyla algılayan bir devir ölçüm cihazında, sensör de döner. Ölçüm yapmak için önce uygun ölçüm ucu veya bir ölçüm tekerleği döner sensöre takılır. Ardından sensör, dönen parçaya yerleştirilir ve bu parça tarafından döndürülerek ölçüm gerçekleştirilir.
Mil, disk veya tekerlek gibi parçalarda devir ölçümü yapılabilmesi için, sensör doğrudan döndükleri eksen noktasına yerleştirilmelidir. Kayışlı tahrik sistemleri ve konveyör bantların yüzey ya da hat hızı ölçümünde ise sensör, ölçüm tekerleğiyle birlikte, hareket yönünde çalışan bandın üzerine yerleştirilir. Ancak temaslı bir ölçüm için temel gereklilik, ölçülecek parçaların erişilebilir olmasıdır.
Bir devir ölçüm cihazı, ışın yayarak ve incelenen nesneden yansıyan ışını değerlendirerek çalışıyorsa, sadece ölçüm noktasına görsel temas gereklidir. Ölçüm yapılabilmesi için dönen parçanın bir yüzeyi iyi bir şekilde yansıtma yapmalıdır. Çoğunlukla, nesnenin dış çapına olabildiğince yakın bir alana özel yansıma bandı veya özel bir boya uygulanır.
Parçanın yansıtmayan yüzeyi, yansıtan yüzeyden belirgin şekilde daha büyük olmalıdır. Ölçüm sırasında bu işaretleme noktası hedeflenir ve devir ölçüm cihazı, ışığa duyarlı bir sensör aracılığıyla yayılan ışığın geri yansıdığı zaman aralıklarını tespit eder. Birçok cihaz, hedeflenen noktayı optik olarak kontrol etmek için görünür bir lazer hedef noktası sağlar.
Bir stroboskop, hızlı bir şekilde kısa ışık flaşları gönderir. Her bir ışık flaşı, aydınlatılan nesneleri yalnızca çok kısa bir süre için aydınlatır. Eğer birçok kısa ışık flaşı ard arda çok hızlı bir şekilde gelirse, bu durum izleyiciye sürekli bir aydınlatma etkisi yaratır.
Bu senkronize ışık flaşlarıyla hareketli nesneler incelendiğinde, gerçekten sürekli bir aydınlatma ile fark edilemeyen düzensizlikler de görünür hale gelir. Dolayısıyla, bir stroboskop kullanıcısı, görme yeteneğini kullanarak görsel olarak algıladığı bilgiyi doğru bir şekilde yorumlamak zorundadır. Böyle bir stroboskop, ışık flaşlarının frekansı, dönen parçanın devir hızına uyacak şekilde ayarlandığında, devir ölçüm cihazı olarak da kullanılabilir.
Optik yansıma ile devir ölçüm cihazında olduğu gibi, inceleme için optik bir işaretleme gereklidir. Eğer böyle bir işaretleme, örneğin tek bir çentik, oluk veya delik şeklinde mevcut değilse, tebeşir veya kalemle bir işaretleme yapılabilir. Bu işaretleme, sonraki ölçümlerde tekrar kullanılabilir.
Işık flaşlarının frekansı devir hızıyla eşleştiğinde, işaretle birlikte aynı görüntü hızla ard arda görünür ve dönen nesne hareketsizmiş gibi görünür. Eğer devir ölçüm cihazı ayarlanabilir çarpanlar ve faz kaymalarıyla donatılmışsa, ayarlanan devir hızının doğru olup olmadığı kolayca kontrol edilebilir.
Modern stroboskoplar, hem Xenon lambalarla hem de LED'lerle mevcuttur. LED'li cihazlar bakım gerektirmez ve genellikle ek ayar seçenekleri sunar. Çoğu cihazda, ışık şiddeti, yerel aydınlatma koşullarına uyum sağlamak amacıyla, döner bir ayar düğmesiyle yüzde 100'den yüzde 30'a kadar düşürülebilir. Bazı cihazlar, flaş süresinin mikro saniye seviyesinde 1.000 mikro saniyeye kadar ayrı ayrı ayarlanmasına bile izin verir.
Yüksek ölçüm doğruluğu sağlamak için neredeyse tüm devir ölçüm cihazları kalibre edilebilir. Eğer bir ISO kalibrasyon sertifikası gerekiyorsa, devir ölçüm cihazı, belirli koşullar altında kalibrasyon laboratuvarında test edilir ve test sonuçlarına dayalı olarak güncel bir sertifika düzenlenir. Bu, hem yeni cihazlar hem de yıllık olarak ya da kullanıcının işletmesinin ISO el kitabına göre yapılması gereken yeniden kalibrasyonlar için geçerlidir. Eğer bir yeniden kalibrasyon sırasında, devir ölçüm cihazının ürünle ilgili hata sınırlarını karşılamadığı tespit edilirse, ayar yapma veya onarım işlemlerinin mümkün ve mantıklı olup olmadığı incelenebilir.